سنن النبى (آداب، سنن و روش رفتاری پيامبر گرامی اسلام) - العلامة الطباطبائي؛ مترجم حسین استاد ولی - الصفحة ٢٦ - اخلاق پيامبر
نكرده است. رسول خدا ٦ فرمود: آن هديه چيست؟ گفت: صبر، و نيكوتر از صبر.
فرمود: آن چيست؟ گفت: رضا، و نيكوتر از آن. فرمود: أن چيست؟ گفت: زهد، و بهتر از آن. فرمود: آن چيست؟ گفت: اخلاص، و بهتر از آن. فرمود: آن چيست؟
گفت: يقين، و بهتر از آن. فرمود: گفتم: آن چيست اى جبرئيل؟ گفت: نردبان آن توكل بر خداست. گفتم: توكل بر خدا چيست؟ گفت: دانستن آنكه مخلوق [بدون خواست خدا] نه زيانى تواند زد و نه سودى تواند رساند. نه مىتواند عطا كند و نه منع نمايد. و نيز نوميد بودن از مخلوق. هر گاه بنده چنين باشد ديگر براى هيچ كس جز خدا عملى انجام نمىدهد و جز خدا به كسى اميد نمىبندد و از كسى نمىترسد و به هيچ كس جز خدا چشم طمع نمىدوزد؛ اين است توكل.
(١) پيامبر ٦ فرمود: گفتم: اى جبرئيل، تفسير صبر چيست؟ گفت: آن است كه آدمى در سختى شكيبايى كند همان گونه كه در شادى شكيبايى مىكند، و در هنگام نيازمندى شكيبايى كند چنان كه در وقت بىنيازى شكيبايى مىكند، و در بلا و گرفتارى شكيبايى كند چنان كه در عافيت و سلامتى شكيبايى مىكند. بنا بر اين از حال خود از بلايى كه به او مىرسد نزد كسى شكايت نكند.
گفتم: تفسير قناعت چيست؟ گفت: آن است كه به آنچه از دنيا به او مىرسد قناعت ورزد؛ با چيز كم بسازد و بر عطاى اندك سپاس گزارد.
گفتم: تفسير رضا چيست؟ گفت: كسى كه از آقاى خود راضى است بر او خشم نمىگيرد، چه به نعمتهاى دنيا برسد چه نرسد. و هيچ گاه به عمل اندك خود راضى نمىگردد.
گفتم: تفسير زهد چيست؟ گفت: زاهد دوست مىدارد كسى را كه خالقش را دوست مىدارد، و دشمن مىدارد كسى را كه خالقش را دشمن مىدارد. از حلال دنيا احتياط و دورى مىكند و به حرام آن اعتنا نمىنمايد، زيرا حلال آن حساب دارد و حرامش عقاب. بر همه مسلمانان مهر مىورزد چنان كه به خود مهر مىورزد.