شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٨٨ - آغاز تحصيلات

مي‌رفته که داراي اهميت خاصي بوده است. اعراب به شهرهاي کوفه وبصره وتوابع وشهرهاي متعلق به آنها « عراقين » نيزمي‌گفتند. اين اسم در دوره‌ي سلجوقيان به اشتباه به دو صورت عراق (عراق عرب ـ عراق عجم ) درآمده بود. کرمانشاه نيز دراين تقسيم‌بندي جزء عراق عجم محسوب مي‌شد،[١] ودرواقع، مقصود از عراق عجم همان ايالت جبال بود وعراق عرب نيز به قسمت سفلاي بين‌النهرين گفته مي‌شد. اين اسم تا قرن هفتم همچنان به اين منطقه اطلاق مي‌شد وحمدالله مستوفي، کرمانشاه را جزيي از ايالت عراق عجم مي‌داند،[٢] که جزيي از اقليم چهارم محسوب مي‌شده است.

مؤلف اشکال العالم نيز کرمانشاه را جزيي از ايالت کوهستاني ـ جبال ـ ياد کرده وهمدان، اصفهان، کرج ابودلف، نهاوند، رودآور، حلوان، صيره، شيروان و قرماسين را جزء اين ايالت دانسته است.[٣]

مؤلف گمنام کتاب حدودالعالم نيز درنيمه‌_‌‌ي دوم قرن چهارم، کرمانشاهان را جزو شهرهاي ناحيه‌ي جبال ‌شمارد.[٤]

درنيمه‌ي اول قرن چهارم، کُردهاي برزيکاني به رياست شهر دينور ونهاوند رسيدند. رئيس وبزرگ اکراد برزيکاني«حُسنويه کرد» بود، که توانست ديگر اُمراي کرد را به اطاعت واداشته، وضمن ايجاد امنيت درآن حدود، قلعه‌ي سرماج ـ كه هم اكنون يكي ازروستاهاي مابين شهرستان‌هاي هرسين وصحنه استان كرمانشاه است‌ـ را مقرّ خود قرار

[١]. جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، ص ٦ و٢٠٠.

[٢]. گای لسترنج، چهارشهربزرگ ایا لت عجم را [کرمانشاه، همدان، ری واصفهان ذکر کرده]. همان مدرک، ص ٢٠١.

[٣]. اشکال العالم، ص ١٤١.

[٤]. حدودالعالم من المشرق الی المغرب، ص ١٤١.