شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ١٧٧ - جنگ ايران وروس

مؤلف کتاب مآثر سلطانيه که خود ازشاهدان عيني قضايا بوده مي‌نويسد؛ که فتحعلي‌شاه کساني را نزد علماء بزرگ فرستاده واز آنان درباره‌ي آغاز جنگ سؤال کرد. عين عبارات او چنين است:

« ... بنابرتمهيد اين مقدمات، نايب السلطنه وقائم مقام، بعد از عرضه‌ داشت، به دربار خا قان جم جاه، اولاً عالي جناب حاجي ملا باقر سلماسي وثانياً صدرالملة والدين مولانا صدرالدين محمد تبريزي را براي استفتاء وحل مسائل وتحقيق مدّعا ازشيخ جعفر نجفي وميرزا ابوالقاسم جاپلقي و آقا سيد علي مجتهد ـ نَوَّرَ اللهُ مَضاجِعَهُم وَشکّرَاللهُ مَساعيهِم ـ به عتبات عاليات عرش درجات روانه نمودند، ونيز مکاتبات و مراسلات دراين خصوص به تفتيش وخصوص به علماي اصفهان ويزد وکاشان مانند مرحوم حاجي محمد حسين امام جمعه اصفهان وملاعلي اکبر ايجي و آخوند ملا احمد کاشي نگاشتند، ودراند ک مدّت، رسائل عديده از اطراف وجوانب در رسيد... که امروز محاربات با جماعت روسيه جهاد است و هرچه به قانون شرع شريف خراج حسابي از رعايا گرفته، صرف اين راه شود حلال است ومباشران امر جهاد به شرط ديانت وامانت از کاتب تا سر رشته ‌داران نظام جديد، اندوزنده‌ي ثواب ومأ جور در روز حساب و برصغير وکبيرو وضيع وشريف ممالک محروسه، واجب به عزم جهاد، وبراي تقويت دين واعلاي کلمه‌ي حق وحفظ بيضه‌ي اسلام به واجبي، تهيه حرب سازند» .[١]

چنانکه ملاحظه مي‌فرماييد مقدمه چيني براي تحريک وتشويق علما که حکم جهاد داده وبدين وسيله موجب کمک مالي وجاني مردم به دولت ايران شوند، از طرف خود عوامل دربار ونايب السلطنه عباس ميرزا صورت گرفته است وآنان نيز با توجه به اعلان آمادگي دولت وقت براي جنگ، حکم جهاد داده‌اند.[٢]

[١]. تاریخ اجتماعی وسیاسی ایران در دوره معاصر، ج ٢، ص٧٠.

[٢]. همان مدرک، ص ١٠٨ .