شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٨٤ - آغاز تحصيلات
٣. جغرافياي تاريخي وسياسي كرمانشاه
منطقهي کرمانشاه وکوهستانهاي پرپيچ وخم زاگرس، يکي از قديميترين مناطق سکونت انسان درنجد ايران به شمار ميرود. کشف آثار وسفالينهها وبقاياي زندگي انسان نخستين در جاي جاي اين منطقه، حکايت گر روايتي بلند از وجود حيات بشري در اين مکان است.[١]
کوه نشينان زاگرس از مزيت اين منطقه در برتري نسبي به دشت نشينان بهرههاي فراوان ميبردهاند.
ساکنان کوههاي زاگرس که هزارههاي سوم وچهارم پيش ازميلاد، ردپاي آنان دراين مناطق مورد تأييد محققان ومورخان قرار گرفته است، تا زمان هجوم اقوام آريايي دراين منطقه زندگي ميکردهاند. اقوام آسياتيک، کاسي، مانئايي، گوتي وعيلامي و.... با تشکيل حکومت براين مناطق سلطه يافتند ودايم با اقوام وکشورهاي بينالنهرين درستيز بودند.[٢] بعدها سلسلههاي ايراني ـ ماد وپارس ـ قدرت خود را براقوام آسياتيک تحميل کردند وتوانستند برکوه نشينان زاگرس واقوام بومي ساکن درهها ودشتها وسلسله جبال غرب ايران غلبه کنند.
نخستين قبايل وگروههاي آريايي که دراين مناطق سکونت کردند، «کردوخها» و «مادها» بودند وبعدها ساير شاخههاي اقوام آريايي به تناسب قدرت وسلطهي سياسي خود، اين منطقه را به حيطهي نفوذ سياسي وفرمانروايي خود درآوردند.[٣]
اهميت راه وگذرگاه استراتژيکي که اکباتان ـ هگمتانه ـ را به منطقهي حُلوان ـ سرپل ذهاب فعلي ـ ودرهي دياله وسرزمين بابل مرتبط ميساخته است، چنان بود که همواره براي
[١]. برای آگاهی بیشتررك: کرد وپیوستگی نژادی او، تألیف غلامرضا رشید یاسمی.
[٢]. تاریخ ماد، ص ١٢٦ به بعد .
[٣]. کرد وپیوستگی نژادی او، ص ٧٠.