شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٥٦ - رحل اقامت آخوند ملاحسين درکرمانشاه
جدّ ما، تا لمعه و دروس ديگر به اين ها درس ميدهد، بعد ميفرستد نجف براي ادامه تحصيل، پس از سه سال آشيخ هادي به کرمانشاه برميگردد و ازعلماي اين شهر ميشود، مرحوم جدّ ما، امامت مسجد فيض آباد و توليت حسينيه وموقوفاتي که داشتند واين ها دراختيار او بوده، در نهايت امانت به وي تحويل ميدهد... .
آخوند ملاحسين اصفهاني، پس از جاي گزيني آيةالله حاج شيخ هادي جليلي فرزند شيخ عبدالرحيم جليلي، دوباره به برگزاري نماز جماعت در منازل اقدام ميکند، تا اينکه از مسجد ـ معتمد ـ از سوي شازدهها دعوت به اقامه نماز ميشود، پس از مدتي روحانيون خاندان آل آقا پيغام ميدهند که در نظر دارند در آن مسجد امامت نمايند، وي مجدداً مسجد مذ كور را ترک و به تبليغ و اقامه نماز درسطح شهر ميپردازد، تا اينکه حاج محمد تقياصفهاني از نيکوکاران وتجار شهر به منظور مرکزيت بخشيدن به محفل ايشان، درکنار منزلش براي وي مسجدي ميسازد، که بعدها به مسجد حاج محمدتقي اصفهاني معروف گشت.
درهمين هنگام حاج ملا باقر دامغاني[١]، امام جماعت مسجد حاج شهبازخان کلهر فوت ميکند و فرزندش آية الله شيخ علي علماء ـ پدر آقاي صدر و جدّ آية الله شيخ مصطفي
[١] ١. ملا محمد باقر دامغانی فرزند علی اکبر،اهل دامغان ودراین شهر به دنیاآمد، وی پس از فراگیری مقدمات علوم حوزوی جهت ادامه تحصیل راهی نجف اشرف شد، پس از استفادههای فراوان از محضرفقها وبزرگان حوزه نجف به ایران بازگشت ودرشهر کرمانشاه رحل اقامت افکند وسالیان متمادی در مسجد حاج شهبازخان به اقامه نماز جماعت و منبر، وعظ وارشاد مردم آن سامان مشغول بود.
پس از فوت ایشان فرزندش آیة الله شیخ علی علماء جانشین وی در مسجد مذکور شد، شیخ علی علماء درسال (١٢٨٥ ق- ١٢٤٧ ش) در کرمانشاه متولد و در اوان جوانی به تحصیل علوم حوزوی روی آورد، مقدمات علوم دینی را درزادگاهش کرمانشاه نزد پدر فرا گرفت و جهت ادامه تحصیل رهسپار تهران گردید و از محضر عالمان وفقهای نامآورآن دیار بخصوص آیة الله میرزا محمد حسن آشتیانی( متوفای ١٣١٩ ق ) و سیّد ابوالحسن حسینی طباطبایی (متوفای١٣١٤ق ) بهرههای فراوانی برد وبه درجات عالی علوم عقلی ونقلی دست پیدا کرد.
وي پس از وفات پدر به موطن اصلی خود کرمانشاه بازگشت وبه اقامه نماز جماعت، تدریس، منبر وارشاد مردمان آن سامان پرداخت؛ و پس از عمری مجاهدت در ( روز جمعه ١٤ شوال ١٣٦٢ق - ٢١ مهرماه ١٣٢٢ ش ) به رحمت ایزدی پیوست و پس از تشیيع، به شهر مقدس قم منتقل ودر قسمت شرقی قبرستان حاج شیخ به خاک سپرده شد.
از آن عالم ربانی، فرزندی بنام صدرالدین علماء معروف به آقا صدری به یادگار ماند که به حرفه تجارت اشتغال داشت، یادآوری میگردد که آقا صدری پدر آیة الله شیخ مصطفی علماء نماینده ولی فقیه و امام جمعه کرمانشاه است که درسال ١٣٨٦ هـ ش با حکم مقام معظم رهبري دراین شهر منصوب شد.
[ مفاخر کرمانشاه، ص٢٦٨؛ الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج٢٥، ص ٤٦ و٨٠؛ تربت پاکان قم، ص١١٤٨؛ زندگانی سردار کابلی، ص٢٥٤ و... ] .