شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ١٥٠ - کرمانشاه درروزگار جنگ جهاني دوم

نخست‌وزير تأکيد کرد که گمرک کرمانشاه بايستي تسهيلات لازم را براي عبور سريع وتردد کاميون‌هاي نظامي متفقين در منطقه فراهم سازد.[١]

بدين صورت عوامل نظامي متفقين با اخلال درامور اقتصادي وگمرکي، عامل عمده‌ي تشنّج، تورم و رکود اقتصادي درمنطقه شدند. ورود و خروج کالاهاي قاچاق درکرمانشاه چنان زياد شد که مسئولان گمرک نتوانستند از عهده‌ي امور برآيند واين امر درتشديد قحطي وکمبود مواد غذايي درکرمانشاه ومناطق غربي کشور تأثير بسيار منفي برجاي گذاشت. اکثر مأموران نظامي وگمرکي درخدمت پست‌هاي نظامي متفقين قرار گرفتند که تنها وظيفه‌شان نظارت برحمل، ورود کالاهاي نظامي وفراهم آوردن تسهيلات لازم براي عبور ومرور محموله‌ها وکاميون‌هايي بود که ملزومات نظامي وغذايي متفقين را وارد مي‌کرد.

تبديل کرمانشاه به مرکزيت نظامي غرب کشور ونگهداري موادغذايي ونظامي در آن، اين شهر را به صورت يکي از قرارگاه‌هاي مهم ذخاير، انبار اسلحه وملزومات متفقين درآورده بود. اکثر کالاهاي مورد نياز درخارج از شهر ودرکمپ نظامي انگلستان درنزديکي بيستون مستقر بود واين پايگاه نظامي موظف بود محمولات نظامي‌اي را که از طريق گمرک کرمانشاه واز راه خانقين به کرمانشاه وارد مي‌شد، تحويل بگيرد وپس از نظارت، آن را ازطريق همدان به نيروهاي متفقين وشوروي‌ها، که درجبهه‌ي مقدّم با آلماني‌ها بودند، برساند وآنان براي تأمين نگهباني وحفاظت انبارها وتوسعه‌ي امنيت سياسي ـ تجاري ونظامي خود مجبور بودند از مأموران محلي دولت وهم چنين از عناصرمحلي کمک بگيرند وبه شدت در امور سياسي ـ نظامي، امنيتي واجتماعي محل مداخله کنند.[٢]

[١]. همان مدرك، اسناد نخست وزیری، پرونده‌ ی ٢٧١.

[٢]. همان مدرك، پرونده‌ ی ١٤٨، گزارش ١٨، آ ذرماه ١٣٢١.