شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ٥٤ - رحل اقامت آخوند ملاحسين درکرمانشاه
رحل اقامت آخوند ملاحسين در کرمانشاه
آخوند ملاحسين پس از طي مدارج عاليه، به درخواست مردم کرمانشاه وعدهاي از علماي کرمانشاه که در نجف بودند، درسال ١٣٠٥ ق دوباره به کرمانشاه بازميگردد وبه تبليغ امور ديني و شرعي ميپردازد.
آخوند ملاحسين پس از استقرار در کرمانشاه، از دورهي قاجاريه، مسجد عمادالدوله را مرکز جلسات مذهبي و قرائت قرآن قرار دادند. اين جلسات با استقبال گرم مردم کرمانشاه روبه رو، وباعث محبوبيت اين خانواده در منطقه شد.
صداقت وامانتداري ملاحسين باعث شد که آية الله شيخ عبدالرحيم جليلي از علماي منطقه کرمانشاه، احترام خاصي براي ايشان قائل شوند. تا جايي که هنگام فوت، آخوند را وصي خود قرار ميدهد تا از اموال وفرزندان ومدارس و مساجد تحت امر وي نگهداري کند وناظم وناظر آنها باشد.
حاج آقا مجتبي حاج آخوند دراين زمينه ميفرمايد:
آقاي علامي براي ما نقل ميکرد که آشيخ عبدالرحيم جليلي ازعلماي خيلي برجسته بوده، وقتي فوت ميکند جدّ ما را ـ آخوند ملاحسين ـ وصي خود قرار ميدهد وميگويد جان تو جان هادي ومرتضي![١]، اين ها را شما نگهداري بکن، هردو کوچک بودند، مرحوم
[١] ـ این دوازفرزندان آیةالله شیخ عبدالرحیم جلیلی بودند، یادآوری میگردد که آیة الله شیخ عبدالرحیم جلیلی دارای سه فرزند ذکور بود: اول آن ها آیة الله شیخ عبدالعلی جلیلی متولد سال (١٢٧٣ ق – ١٢٣٥ ش) در شهر کرمانشاه و متوفای سال (١٣٠٥ ق – ١٢٦٦ ش). وی ازشاگردان آیة الله میرزا حبیب الله رشتی (متوفای١٣١٢ق) وآیة الله شیخ هادی تهرانی (متوفای ١٣٢١ ق) بوده واز اعاظم علماء نجف از جمله آیة الله ملا محمد ایروانی ( متوفای ١٣٠٦ ق) به اجتهاد و فضل ایشان تصریح نمودهاند، آیة الله شیخ عبدالعلی جلیلی پس از چند روزازوفات پدرش، دارفانی را وداع گفت. سپس جنازه پدر وپسر را دریک روز به نجف اشرف منتقل ودرجوار حرم امیرالمؤمنین ٧ به خاک سپرده شدند.
فرزنددوم حاج شیخ عبدالرحیم، آیة الله حاج شیخ محمدهادی جلیلی است که درسال (١٢٨٨ق - ١٢٥٠ش )، درکرمانشاه متولد شد، دراوان نوجوانی به فراگیری علوم دینی در زادگاه خویش پرداخت .سپس درسال (١٣٠٨ق - ١٢٦٩ ش ) در سن ٢٠ سالگی جهت ادامه تحصیل راهی نجف اشرف شد ودرحلقه درسی فقه واصول اساتید بنام حوزه از جمله آیات عظام آخوند خراسانی، سیّدابوالحسن اصفهانی، شیخ الشریعه اصفهانی، میرزا حبیب الله رشتی و.... درآمد واز خرمن پربارعلم ومعرفت آنان خوشههای فراوان چید واز برخی از آنان مفتخربه دریافت اجازه اجتهاد و روایت گردید، سپس درسال (١٣١٦ق – ١٢٦٩ ش) به موطن اصلی خود کرمانشاه بازگشت و به تدریس، وعظ وارشاد مردم آن سامان پرداخت، تا این که پس از شهریور ١٣٢٠ ش، به امرآیة الله سیّدابوالحسن اصفهانی ومساعدت وهمراهی اهل علم کرمانشاه به ویژه آیة الله شیخ حسن علامی درمدرسه حاج شهبازخان، حوزه علمیهای تأسیس کردند که ثمرات وبرکات فراوانی برای شهر کرمانشاه داشت، آن فقیه والا مقام پس از عمری مجاهدت وتلاش وکوشش درخطهی کرمانشاه در راه تعالیم الهی و آموزههای دینی در دوم فروردین ماه سال ( ١٣٣٧ش - ١٣٧٧ق )، در وقت انجام فریضه نمازظهر در شهر نجف دارفانی راوداع گفت وپس از تشيیع، در قبرستان وادی السلام آن دیاربه خاک سپرده شد.
ازوي تألیفات زیادی به یادگار مانده از جمله: ارشادالانظار، تقریرات درس اصول آخوند خراسانی، الفرق بین الروایة والشهادة، وجیزة فی الطلاق، مجالس ومواعظ، مسائل متفرقه فقهيه، رساله فی المشتق، رساله فی المضاربه، رساله فی اصل البرائه، رساله فی الحبوه، رساله فی الشرکة، رساله فی الطهارة و الصلاة، رساله فی القضاء، رسالة فی بیان السلام، رسالة فی تعارض الدلیلین، رسالة فی حجیةالظن و....
فرزند سوم شیخ عبدالرحیم جلیلی، حاج آقا مرتضی جلیلی ملقب به ظهیرالعلماء درسال١٢٩٣ق در کرمانشاه متولد وتحصیلات متداول را درحوزه علمیه کرمانشاه آغاز ومراحل بایسته را به اقتضای استعداد طی نمود، وي درمسائل سیاسی واجتماعی دوران مشروطیت و پس ازآن دخیل بود، اهل شعر وادب بود، در دوران آغاز تشکیلات اداری سیستم نوین بعد از انقراض قاجاریه، مدتی در کرمانشاه سردفتراسنادرسمی بود وسپس درسال ١٣١٩ ش به مشهدمقدس عزیمت ودربخش موزه آستان قدس رضوی به خدمتگزاری حضرت رضا٧کمربست تا اینکه پس ازمدتی بازنشسته گردید، درسال های پس از١٣٢٠ ش، در شهرکرمانشاه فوت و پیکرمطهروی به نجف اشرف منتقل وبه خاک سپرده شد. [رک: تاریخ تشیّع وتسنن درشهرکرمانشاهان، ص١٣٢؛ زندگانی سردارکابلی، ص١١٢؛ الذریعه الی تصانیف الشیعه، ج ٨ ص ٢٣٣، ج ١١ ص٥٧؛ ج ١٣، ص ٢٤١؛ گنجینه دانشمندان، ج ٦، ص٣٦٣؛ موسوعه طبقات الفقهاء، ج١٤، ص٨٠٥؛ الرعایه فی علم الدرایه شهیدثانی، پاورقی ص١٨٢؛ فهرست کتب خطی کتابخانه آیة الله جلیلی، ص١٣٢؛ اجازات آیة الله العظمی سیّد ابوالحسن اصفهانی، ص١٧٦].