شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ١٨١ - نقش ميرزا مسيح در قتل گريباي دوف

به ايران مهاجرت نموده وزندگي تشکيل داده بودند، از شوهران و فرزندانشان جدا کرده وبه روسيه بفرستد.

او مأموران خود را به زور به همه‌ي خانه‌هايي که خود مي‌خواست واز هرطبقه‌اي که بودند مي‌فرستاد تا راجع به زنان قفقازي وگرجي تحقيق کنند واگر کسي را پيدا مي‌کردند به زور جلب کرده وبه سفارت روس مي‌بردند، چه شخص او راضي مي‌بود ويا راضي نمي‌بود. طبق گزارش مورخان آن که شاهد قضيه بوده‌اند، گريباي دوف به خانه‌هاي تجار تهران وهمچنين به خانه‌ي رجال سياسي و روحاني نيز براي تحقيق وتفحص ومطالبه زنان مأمور مي‌فرستاده است.

چنان که از کتاب « تاريخ نو» صفحه‌ي ١٢١ جهانگير ميرزا نقل شده:

«گريباي دوف توسط مأمورين سفارت بنا گذاشت که با تجار دارالخلافه به بهانه‌ي اينکه گرجستاني در خانه شماست، بدرفتاري نمايد وبدون اذن و استحضار امناي دولت ايران، کسان خود را از ارامنه و روسيه به خانه‌هاي مسلمانان مي‌فرستاد وايشان خودسرداخل خانه‌هاي مردم شده، اظهار مي‌داشتند که بايد نمايندگان ما جميع اناثيه ـ زنان ـ آن خانه را ديده، اگر زن از گرجستان هست، به خانه ايلچي برده تا ايلچي بالمشافهه تحقيق رضا و عدم رضا، در ماندن ويا نماندن او درمملکت ايران نمايد. و مکررّ اين حرکت از گريباي دوف صادر شد و از اناثيه اهل اسلام به اين نحوها به خانه خود برده، شب‌ها نگهداري مي‌کرد».

باز نامه‌ي تند وتوهين‌آميزي از گريباي دوف خطاب به وزير خارجه‌ي آن وقت ايران هست، که درضمن آن با اصرار تمام از اوخواسته است زني را که از اهالي قفقاز در خانه ملاّ باشي هست، دستگيرکرده وتحويل او بدهد.[١]

[١]. حقوق بگیران انگلیس درایران، ص ١٦٦.