شيداي روح الله (سيري در زندگي آيت الله حاج آقامجتبي حاج آخوند) - مُهری، محمد جواد - الصفحة ١١٨ - ١ آيةالله العظمي بروجردي

ايشان درقم، خارج کفايه را از آغاز تا اواخر باب اشتغال ظرف حدود ١٧ سال تدريس فرمود، چند تن از فضلاي درس، تقريرات درس اصول وي را نوشته وچاپ کرده‌اند، روش او در درس اصول، نقل ونقد همه‌ي آرا نبود، غالباً همان مطالب استادش را توضيح مي‌داد و نظر خود را برآن اضافه مي‌کرد.

اما درفقه، روش او با ديگران کاملا تفاوت مي‌کرد وداراي ابتکارات فراواني بود، وي به آراي قدماي شيعه‌ي اماميه وشهرت فتوايي آنان اهميت مي‌داد. دو تن از فقهاي پيش از شيخ مفيد: حسن بن ابي عقيل عماني ومحمد بن احمد بن جنيد اسکافي که اولي، معاصرکليني(م ٣٢٩ ق)ودومي معاصرشيخ صدوق(م ٣٨١ ق) است، وفتاواي آن دو تن در کتاب‌هاي فقهي از جمله درکتاب « مختلف» علامه پراکنده است، اما کتابي ازآنان دردست نيست، وغالباً فتاوايي مختص به خود و با ديگران تفاوت دارند، وي علاقه داشت که اين فتاواي گرد آيد ... يکي از شاگردان استاد، فتاواي اين دو تن را به امر وي گرد آورد و چاپ کرد: ازآن دو تن معمولاً به ـ قديمين ـ تعبير مي‌کنند.

آية الله بروجردي مسائل فقهي را به دو دسته تقسيم مي‌کرد، يک دسته آن چه عيناً از ائمه گرفته شده است که بسيار سربسته بوده است و آن‌ها را به بقچه ‌ي سربسته تشبيه مي‌کرد.

دسته‌ي ديگر، مسائل مشروحه، يعني آن چه را بعداً فقها از هم باز کرده وموضوعات را مشروحاً بيان کرده‌اند. اين تقسيم، غير از تقسيم فقه است به فقه منصوص وفقه تفريعي که قسم دوم، در عصر شيخ مفيد واحتمالاً توسط ابن جنيد استاد وي، که قبلاً از او نام برديم، تقريباً دربين شيعه آغاز شد وتوسط شيخ طوسي گسترش پيدا کرده است. کتاب «مبسوط» شيخ طوسي يک دوره‌ي کامل فقه تفريعي همراه فقه منصوص است.

مقصود استاد از تقسيم اول، آن بود که مسائل فقهي، درآغاز، سربسته بيان مي‌شد مثلاً گفته مي‌شد ـ کعبه قبله است ـ بعداً فقها آن را شرح دادند که براي اهل مکه ـ کعبه ـ و