نامه ها و اسناد سياسى - سيد جمال الدين اسد آبادى - الصفحة ١٢١
مطلب ديگرى كه مىتوانم بگويم تا اسباب تعجب هزاران مرد و زن انگليسى گردد كه از پادشاه با فريادهاى شادى استقبال نمودند، اينست كه شاه پس از مراجعت بكشور بر ظلم و تعديات نسبت به رعاياى خود افزوده است. افزايش ظلم و ستم براى آنست كه او خود را مغرور به قدرت شخصى مىبيند و چون ملاحظه كرده كه در اروپا آنقدر با تجليل از او پذيرائى شده است و پذيرائىهاى تملقآميز نسبت به او بعمل آمده است، از اين جهت خود را شخصيتى مهم و پرقدرت دانسته و به غرور خود افزوده است. نتيجه اين موضوع آنست، كه مردم ايران چون ملاحظه كردهاند كه هروقت پادشاه از سفر فرنگستان! برگشته بر قدرت و تجملات خود افزوده است، لهذا چنين استنباط نمودهاند كه اين قدرت و تجملات بواسطه اثرى است كه از پذيرائيهاى اروپائيان بهايشان رسيده است. به اين واسطه مردم ايران نسبت به مردم اروپا بدبين گرديده و بواسطه شدت نفرت از آنها دورى مىكنند، و اين دورى در وقتى است كه ممكن است بين طرفين قرب و اتحادى بهميان آيد يا آنكه قوه نفوذ و عقل وزراى با بصيرت انگليس، براى ايران كمال لزوم را داشته باشد. دولت انگليس نمىداند كه در مشرق چه وهنى به حيثيت و اعتبار آن حاصل شده است و تاكنون كار مثبتى نكرده است كه خاطر ايرانىها را از بعضى استنباطهائى كه بميان آمده است، بيرون بياورد. چون روزنامههاى انگليسى از وضع و احوال حقيقى ايران اطلاع صحيحى ندارند؛ روى اين اصل كسانى را كه طالب ترقى و آسايش ايران هستند به اشتباه مىاندازد. به بعضى تلگرامهائى كه از طرف طهران مىرسد شما اعتماد مىنمائيد، ولى اكنون اين تلگرامها اسباب اشتباه شده است؛ اين تلگرامها از طرف بانك شاهنشاهى مىرسد و مقصود بانك فقط سود شركاء و صاحبان سهام است. سفارت انگليس و بانك شاهى همان منظورات وزرائى را تبليغ مىنمايند كه در اطراف پادشاه هستند. البته بهاعتقاد وزراى مزبور و براى سود شخصى آنها، اين وضع كه در حكومت است شايسته و مناسب است و مىگويند وضع خوب است و