نامه ها و اسناد سياسى - سيد جمال الدين اسد آبادى - الصفحة ٢٢
مشورت كنيم و به امپراطور حاصل مشورت خود را عرضه نمائيم، بعد از آن اگر طريق مناسبى يافت شد كه بدان توان حل مسئله را نمود، به شما شفاهاً خواهيم گفت كه به نهج جواب به جناب وزير برسانيد. البته اگر اين مسئله به نهجى حل شود كه موجب مخاصمه درميان دولت ما و دولت ايران نگردد بهتر است. پس از چندينبار مشورت، دو مسلك پلتيك يكى از براى خود و يكى از براى جناب وزير تعيين نموده به من گفتند كه اگر جناب وزير مىخواهند ابواب خطرهاى آينده را ببندند، در جواب رسالت اين دو مسلك را بديشان از طرف ما تبليغ كن و چون هريك از ما خط حركت پلتيك خود را بر آن دو مسلك معين قرار دهيم، مسئله بهخودىخود بلاغرامت و بلاجدال حل شده سبب رضايت همه خواهد گرديد. اين عاجز شادان و خرسند شدم كه به قوت الهيه به تنهائى توانستم پس از اطلاع تام از مسالك سياسيه خفيه روس در مشرقزمين، خدمتى به دولت اسلام نمايم و وزير اعظم را از خود خوشنود كرده باشم. چون به طهران رسيدم، خارج شهر توقف نموده بجناب وزير اطلاع دادم. جناب ايشان خانه حاج محمدحسن امينالضرب را معين نمودند كه در آنجا فرود آيم و نجل ايشان را مهماندار مقرر نمودند و اين عاجز مدت سه ماه تمام، از جاى خود حركت نكردم به غير از يكبار آنهم بعد از يكماه كه عزشرف حضور حاصل شد و بدان نويدهاى ملوكانه مفتخر گرديدم. و در اين مدت جناب وزير هيچگونه از اين عاجز سؤال نكردند كه در پطرزبورغ چه واقع شد؟ و جواب آن مسئله كه تو را براى آن بدانجا فرستادم چه شد؟ بلى در اين مدت چندبار بعضى از حاشيه خود را براى احوالپرسى فرستاد و وعده ملاقات مفصل مىدادند چون مدت طول كشيد از كيفيت مسئله سؤال شد، در جواب گفتم كه هنوز از طرف وزير اعظم استفسار نشده و سبب را هم نمىدانم، در وقتى كه اهمال جناب وزير بوزارت روس معلوم گرديد، با همه آن محاجات و مجادلات و تبليغات ملحانه من در پطرزبورغ، ايشان اين امر را بمجرد ملاعبه و بازى و اهانت و تحقير و يا خود حيله سياسيه كه مقصود كشف افكار طرف مقابل است (كاش سؤال