شرح اصول فقه
(١)
فهرست مطالب
٥ ص
(٢)
پيشگفتار
٧ ص
(٣)
المدخل
١١ ص
(٤)
تعريف علم اصول فقه
١٢ ص
(٥)
حكم شرعى
١٥ ص
(٦)
فلسفه جعل احكام ظاهرى
١٦ ص
(٧)
دليل اجتهادى و فقاهتى
١٦ ص
(٨)
موضوع علم الاصول
١٧ ص
(٩)
دو ديدگاه درباره موضوع علم اصول فقه
١٨ ص
(١٠)
فايده علم اصول
١٩ ص
(١١)
تقسيم مباحث اصول فقه
١٩ ص
(١٢)
مقدمه
٢١ ص
(١٣)
1- حقيقت وضع
٢١ ص
(١٤)
2- واضع كيست؟
٢٢ ص
(١٥)
3- وضع تعيينى و تعينى
٢٤ ص
(١٦)
4- اقسام وضع(به لحاظ موضوع له)
٢٤ ص
(١٧)
5- امكان يا استحاله قسم رابع
٢٨ ص
(١٨)
6- وقوع قسم الثالث(وضع عام و موضوع له خاص و تحقيق معناى حرفى)
٣٠ ص
(١٩)
توضيح علامت بودن
٣١ ص
(٢٠)
توسعه مطلب
٣٤ ص
(٢١)
نتيجه
٣٥ ص
(٢٢)
بطلان دو قول اول
٣٦ ص
(٢٣)
توضيح بيشتر
٣٧ ص
(٢٤)
وضع در حروف عام و موضوع له خاص
٣٨ ص
(٢٥)
نتيجه
٣٩ ص
(٢٦)
7- استعمال حقيقى و مجازى
٤١ ص
(٢٧)
8- دلالت تابع اراده است
٤٣ ص
(٢٨)
9- وضع شخصى و نوعى
٤٧ ص
(٢٩)
10- وضع مركبات
٤٩ ص
(٣٠)
11- علامات حقيقت و مجاز
٥١ ص
(٣١)
اول تبادر
٥٢ ص
(٣٢)
اشكال دور
٥٢ ص
(٣٣)
دوم صحت سلب و يا عدم آن
٥٤ ص
(٣٤)
تنبيه
٥٨ ص
(٣٥)
سوم اطراد
٥٨ ص
(٣٦)
12- اصول لفظى
٥٩ ص
(٣٧)
اصالة الحقيقة
٦١ ص
(٣٨)
اصالة العموم
٦٢ ص
(٣٩)
اصالة الاطلاق
٦٣ ص
(٤٠)
اصالة عدم التقدير
٦٣ ص
(٤١)
اصالة الظهور
٦٥ ص
(٤٢)
حجيت اصول لفظى
٦٦ ص
(٤٣)
13- ترادف و اشتراك
٦٧ ص
(٤٤)
امكان ترادف و اشتراك لفظى
٦٨ ص
(٤٥)
وقوع ترادف و اشتراك لفظى
٦٨ ص
(٤٦)
سرچشمه پيدايش الفاظ مشترك و مترادف
٦٩ ص
(٤٧)
آيا استعمال لفظ مشترك در اكثر از معناى واحد جايز است؟
٧٠ ص
(٤٨)
حقيقت استعمال
٧١ ص
(٤٩)
رابطه لفظ و معنا
٧٢ ص
(٥٠)
مثال لفظ و معنا
٧٢ ص
(٥١)
اصل استدلال
٧٢ ص
(٥٢)
دو نكته
٧٣ ص
(٥٣)
14- حقيقت شرعى
٧٦ ص
(٥٤)
وضع تعيينى
٧٨ ص
(٥٥)
وضع تعينى
٧٩ ص
(٥٦)
صحيح و اعم
٨٠ ص
(٥٧)
وهم و دفع
٨٥ ص
(٥٨)
دو نكته الفاظ معاملات
٨٩ ص
(٥٩)
المقصد الاول مباحث الالفاظ
٩٥ ص
(٦٠)
باب اول مشتق
٩٩ ص
(٦١)
1- مراد از مشتق چيست؟
١٠١ ص
(٦٢)
2- آيا نزاع در مشتق در اسم زمان هم جارى است؟
١٠٥ ص
(٦٣)
3- اختلاف مشتقات به خاطر اختلاف مبادى آنها
١٠٧ ص
(٦٤)
4- استعمال مشتق به لحاظ حال تلبس، هميشه حقيقت است
١٠٩ ص
(٦٥)
نتيجه
١١١ ص
(٦٦)
مختار
١١٢ ص
(٦٧)
باب دوم اوامر
١١٣ ص
(٦٨)
مبحث اول ماده امر
١١٣ ص
(٦٩)
1- معناى ماده امر
١١٣ ص
(٧٠)
2- اعتبار علو در امر
١١٦ ص
(٧١)
3- دلالت لفظ امر بر وجوب
١١٨ ص
(٧٢)
مبحث دوم صيغه امر يا هيئت امر
١٢٠ ص
(٧٣)
1- معناى صيغه امر
١٢٠ ص
(٧٤)
خلاصة الكلام
١٢٣ ص
(٧٥)
نظريات ديگر
١٢٣ ص
(٧٦)
2- ظهور صيغه امر در وجوب
١٢٤ ص
(٧٧)
دو نكته
١٢٧ ص
(٧٨)
3- تعبدى و توصلى
١٣٠ ص
(٧٩)
تمهيد
١٣٠ ص
(٨٠)
منشأ اختلاف و تحرير آن
١٣٢ ص
(٨١)
محل اختلاف از وجوه قصد قربت
١٣٥ ص
(٨٢)
يك نكته
١٣٦ ص
(٨٣)
اطلاق و تقييد در تقسيمات اوليه واجب
١٣٦ ص
(٨٤)
مقام ثبوت
١٣٧ ص
(٨٥)
اما مقام اثبات
١٣٨ ص
(٨٦)
اطلاق و تقييد در تقسيمات ثانويه ممكن نيست
١٣٩ ص
(٨٧)
نتيجه
١٤٠ ص
(٨٨)
4- اطلاق صيغه امر و عينيت
١٤٣ ص
(٨٩)
5- اطلاق صيغه و تعينيت
١٤٤ ص
(٩٠)
6- اطلاق صيغه و وجوب نفسى
١٤٥ ص
(٩١)
7- الفور و التراخى
١٤٦ ص
(٩٢)
تبصره
١٥٠ ص
(٩٣)
8- المرة و التكرار
١٥٠ ص
(٩٤)
نتيجه احتمال
١٥٢ ص
(٩٥)
نتيجه احتمال ديگر
١٥٣ ص
(٩٦)
9- نسخ الوجوب
١٥٥ ص
(٩٧)
10- الامر بشىء مرتين
١٥٧ ص
(٩٨)
11- دلالت امر به امر بر وجوب
١٥٩ ص
(٩٩)
خلاصه
١٦١ ص
(١٠٠)
خاتمه تقسيمات واجب
١٦٢ ص
(١٠١)
1- مطلق و مشروط
١٦٢ ص
(١٠٢)
2- معلق و منجز
١٦٤ ص
(١٠٣)
3- اصلى و تبعى
١٦٧ ص
(١٠٤)
قانون كلى
١٦٨ ص
(١٠٥)
4- تخييرى و تعيينى
١٦٨ ص
(١٠٦)
5- عينى و كفائى
١٧٢ ص
(١٠٧)
دو نكته
١٧٣ ص
(١٠٨)
6- واجب موسع و مضيق
١٧٤ ص
(١٠٩)
آيا امر به ادا، امر به قضا هم هست؟
١٧٨ ص
(١١٠)
باب سوم نواهى
١٨٣ ص
(١١١)
1- ماده نهى
١٨٣ ص
(١١٢)
2- صيغه نهى
١٨٥ ص
(١١٣)
3- ظهور صيغه نهى در تحريم
١٨٦ ص
(١١٤)
4- مطلوب از نهى چيست؟
١٨٨ ص
(١١٥)
فرق بين آن دو
١٨٨ ص
(١١٦)
5- دوام و تكرار يا مره
١٩٠ ص
(١١٧)
تنبيه
١٩١ ص
(١١٨)
باب چهارم مفاهيم
١٩٣ ص
(١١٩)
1- معناى كلمه مفهوم
١٩٣ ص
(١٢٠)
الف المفهوم ما يفهم من اللفظ
١٩٣ ص
(١٢١)
ب المفهوم ما يحصل فى الذهن
١٩٤ ص
(١٢٢)
2- نزاع در حجيت مفهوم
١٩٦ ص
(١٢٣)
3- اقسام مفهوم
١٩٧ ص
(١٢٤)
الف مفهوم موافقت
١٩٧ ص
(١٢٥)
ب مفهوم مخالفت
١٩٧ ص
(١٢٦)
اول مفهوم شرط
١٩٨ ص
(١٢٧)
مناط در مفهوم شرط
٢٠١ ص
(١٢٨)
هنگامى كه شرط متعدد و جزا واحد باشد
٢٠٧ ص
(١٢٩)
و اما نحو ثانى
٢١٢ ص
(١٣٠)
دو تنبيه
٢١٥ ص
(١٣١)
1- تداخل مسببات
٢١٥ ص
(١٣٢)
2- اصل عملى در هر دو مسئله
٢١٧ ص
(١٣٣)
ثمره تداخل اسباب و مسببات
٢١٧ ص
(١٣٤)
دوم مفهوم وصف
٢١٨ ص
(١٣٥)
موضوع بحث
٢١٨ ص
(١٣٦)
اقوال در مسئله
٢٢١ ص
(١٣٧)
سوم مفهوم غايت
٢٢٨ ص
(١٣٨)
چهارم مفهوم حصر
٢٣٢ ص
(١٣٩)
معناى حصر
٢٣٢ ص
(١٤٠)
امورى كه مفيد حصر هستند و دلالت بر حصر مىنمايند
٢٣٤ ص
(١٤١)
هيئتهاى دلالتكننده بر حصر
٢٣٨ ص
(١٤٢)
پنجم مفهوم عدد
٢٤٠ ص
(١٤٣)
ششم مفهوم لقب
٢٤١ ص
(١٤٤)
خاتمه
٢٤٢ ص
(١٤٥)
دلالات اقتضا، تنبيه، اشاره
٢٤٢ ص
(١٤٦)
1- دلالة الاقتضاء
٢٤٤ ص
(١٤٧)
2- دلالت تنبيه
٢٤٧ ص
(١٤٨)
3- دلالت اشاره
٢٥١ ص
(١٤٩)
حجيت اين دلالتها
٢٥٢ ص
(١٥٠)
باب پنجم عام و خاص
٢٥٥ ص
(١٥١)
اقسام عام
٢٥٧ ص
(١٥٢)
1- الفاظ عموم
٢٦١ ص
(١٥٣)
چند نكته
٢٦٦ ص
(١٥٤)
2- مخصص متصل و منفصل
٢٦٦ ص
(١٥٥)
وجه اشتراك هر دو مخصص
٢٦٧ ص
(١٥٦)
تفاوت هر دو مخصص
٢٦٨ ص
(١٥٧)
اما كبراى كلى
٢٧٠ ص
(١٥٨)
شاهد مطلب
٢٧٠ ص
(١٥٩)
اما تطبيق بر ما نحن فيه
٢٧٠ ص
(١٦٠)
نتيجه
٢٧١ ص
(١٦١)
3- استعمال عام در باقىمانده مجاز است يا حقيقت؟
٢٧١ ص
(١٦٢)
4- حجيت عام مخصص در باقى
٢٧٥ ص
(١٦٣)
5- آيا اجمال مخصص در عام سرايت مىكند
٢٧٨ ص
(١٦٤)
6- عمل به عام قبل از مخصص از مخصص جايز نيست
٢٩٨ ص
(١٦٥)
7- آيا عدد ضمير به بعضى از افراد عام موجب تخصيص عام مىگردد؟
٣٠١ ص
(١٦٦)
8- تعقيب استثنا بر جملههاى متعدد
٣٠٦ ص
(١٦٧)
اقوال در مسئله
٣٠٨ ص
(١٦٨)
9- تخصيص عام با مفهوم
٣١١ ص
(١٦٩)
10- تخصيص قرآن به وسيله خبر واحد
٣١٥ ص
(١٧٠)
11- دوران بين تخصيص و نسخ
٣٢٠ ص
(١٧١)
صورت اول
٣٢٢ ص
(١٧٢)
صورت دوم
٣٢٢ ص
(١٧٣)
صورت سوم
٣٢٨ ص
(١٧٤)
صورتهاى چهارم و پنجم
٣٣١ ص
(١٧٥)
باب ششم مطلق و مقيد
٣٣٣ ص
(١٧٦)
مسئله اول معناى مطلق و مقيد
٣٣٣ ص
(١٧٧)
تقابل مطلق و مقيد
٣٣٣ ص
(١٧٨)
مسئله دوم اطلاق و تقييد ملازماند
٣٣٨ ص
(١٧٩)
مسئله سوم اطلاق در جملات
٣٤٠ ص
(١٨٠)
مسئله چهارم آيا اطلاق ناشى از وضع است؟
٣٤٢ ص
(١٨١)
1- اعتبارات ماهيت
٣٤٣ ص
(١٨٢)
2- اعتبار ماهيت به هنگام حكم برآن
٣٤٧ ص
(١٨٣)
مقدمه اول
٣٥١ ص
(١٨٤)
مقدمه دوم
٣٥١ ص
(١٨٥)
3- اقوال مسئله
٣٥٥ ص
(١٨٦)
اما نظريه متأخرين
٣٥٦ ص
(١٨٧)
نتيجه
٣٥٨ ص
(١٨٨)
مقام استعمال
٣٦٠ ص
(١٨٩)
مسئله پنجم مقدمات حكمت
٣٦٠ ص
(١٩٠)
دو نكته
٣٦٤ ص
(١٩١)
قدر متيقن در مقام تخاطب
٣٦٤ ص
(١٩٢)
انصراف
٣٦٨ ص
(١٩٣)
مسئله ششم مطلق و مقيد متنافىاند
٣٧١ ص
(١٩٤)
معناى تنافى
٣٧١ ص
(١٩٥)
باب هفتم مجمل و مبين
٣٧٥ ص
(١٩٦)
1- تعريف مجمل
٣٧٥ ص
(١٩٧)
2- تعريف مبين
٣٧٦ ص
(١٩٨)
3- اقسام مجمل
٣٧٦ ص
(١٩٩)
4- اقسام مبين
٣٧٦ ص
(٢٠٠)
5- موجبات اجمال
٣٧٧ ص
(٢٠١)
6- نسبيت مجمل و مبين
٣٨٠ ص
(٢٠٢)
7- مواضع مشكوك
٣٨٠ ص
(٢٠٣)
تنبيه و تحقيق
٣٨٤ ص
(٢٠٤)
نتيجه
٣٨٦ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص

شرح اصول فقه - محمدى، على - الصفحة ٣٢٩ - صورت سوم

حكم واقعى برطبق خاص بوده يعنى اكرام علماى فاسق در واقع مفسده داشته و مولى تحريم كرده بود،اما از حالا به بعد حكم واقعى طبق عام است.يعنى آن مفسده رفت و اكرام همۀ علما در واقع مصلحت دارد،يا اينكه مى‌توانيم حمل بر تخصيص كنيم،و خاص قبلى را مخصص عام بعدى قرار دهيم و بگوييم عام بعدى مبين حكم ظاهرى هست،ولى حكم واقعى برطبق خاص است.برفرض كه جايز و ممكن باشد،حمل بر تخصيص،آيا مخصص قرار دادن خاص براى عام اولى است يا ناسخ قرار دادن عام براى خاص.

جناب مظفر مى‌فرمايد:در اينجا اگر كسى بخواهد قائل به نسخ شود و عام بعدى را ناسخ خاص قبلى قرار دهد،نمى‌تواند از آن دليلى كه در قسم دوم صورت ثانيه بود، استفاده كند،يعنى نمى‌تواند بگويد واجب است حمل بر نسخ.به جهت اينكه اگر حمل بر تخصيص كنيم،تخصيص بيان است.و يلزم تأخير بيان از وقت حاجت و هو قبيح.اين حرف را در اينجا نمى‌تواند بزند.به جهت اينكه اين صورت ثالثه از باب تقديم بيان است پيش از وقت حاجت نه تأخير بيان از وقت حاجت،بيان كه خاص است،مقدم است نه مؤخر،تقديم بيان كه قبحى ندارد،تأخير بيان است كه قبيح است.

پس اين راه به سوى اين قائل بسته است.اما درعين‌حال برخى از علما(همانند شيخ طوسى و سيد مرتضى و ابن زهره)فرموده‌اند:واجب است كه عام بعدى را ناسخ خاص قبلى قرار دهيم.

جناب مظفر مى‌فرمايد:شايد دليل آقايان اين است كه عامى كه بعد وارد شده، ظهور در عموم دارد و اصالة العموم در اين عام جارى مى‌گردد و هيچ‌گونه مانعى در كار نيست كه بيايد جلوى اصالة العموم را بگيرد مگر يك مانع،و آن مانع اين است كه شايد خاص قبلى مخصص باشد نسبت به اين عام و جلوى اصالة العموم را در اين عام بگيرد.ولى خوشبختانه اين هم مانع نيست زيرا اساسا فلسفۀ تقديم خاص بر عام اين است بر يك مبنا كه خاص بيان است نسبت به عام،و قرينه است و قرينه بر ذو القرينه مقدم است و بر مبناى ديگر ظهورش اقوى است از ظهور عام،لذا خاص بر عام مقدم مى‌شود،و در ما نحن فيه اين مسئله منتفى است زيرا نسبت به خاص ما