درآمدى بر نظريه نهادى - ايروانى، محمد جواد - الصفحة ١٢١ - وجوه تمايز نهادها
چرا كه مطلوبيت در محيطهاى فنى نيز تامين مىشود.
- نهادينه شدن يك فرآيند است. چيزى كه براى سازمان در طى زمان بوقوع مىپيوندد، بازتاب تاريخ ويژه سازمان و افرادى كه در آن بودهاند، گروههايى كه اين سازمان بدانها صورت خارجى بخشيده، منافع طبقاتى كه خلق كرده و شيوه اى است كه با محيطش سازگار مىشود.[١]
- در نهاد نه تنها اهداف براساس چارچوبهاى نهاد تعريف مىشود بلكه وسائل و ابزارى كه جهت رسيدن به اهداف بكار گرفته مىشوند، نيز مورد بازبينى و توجه قرار دارند. نيروهاى نهادى مشخص مىكند كه آيا عاملان، منافع مشروع خود را دنبال مىكنند يا مقاصد ديگرى (مثلا انتخاب مجدد، خودخواهى و تشنگى مقام)[٢].
- وجوه تمايز نهادها
حيطه معنايى «نهاد» و «نهادگرايى» در ديدگاه صاحبنظران ناظر بر تفاوت نهادها از حيث الگوهاى ساختى، حاملين و سطح كاربرد آنهاست كه به تشريح آن مىپردازيم؛
الگوها:(Models)
براساس ديدگاه اسكات(Scott) نهادها بر مبناى سه الگوى مختلف هنجارى، تنظيمى و ادراكى تعريف مىشوند. لذا نهادها از حيث دارا بودن ويژگيهاى فوق الذكر از هم متمايز مىشوند. اگر چه ممكن نيست نهادها صرفا با يكى از اين ويژگيها تعريف شوند ولى هر يك از آنها از نظر نوع منطق، شاخصها و مكانيزم اشاعه، متفاوت مىباشند. به اين ترتيب نهادها براساس سه مدل مختلف قابل تبيين هستند.
اقتصاددانان و دانشمندان علوم سياسى بيشترين تاكيد را بر بينش تنظيمى درباره نهادها دارند.
[١] -
W. Richard, Scott, Institution and Organization, London New Delhi, Delhi, Sage Publications, ٥٩٩١, p: ٨١.
[٢] - اسكات، ريچارد- سازمانها: سيستمهاى عقلايى، طبيعى و باز، ترجمه: حسن ميرزايى اهرنجانى و فلورا سلطانى تيرانى، انتشارات دانشكده مديريت دانشگاه تهران، ص ٢٣٦- ٢٣٧.