خاطره هاى آموزنده - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ١٩٠ - ٤/ ٨ نامه اى تاريخى به وزير حج عربستان

من در ميان شما چيزى را بر جاى مى‌گذارم كه اگر آن را بگيريد، هرگز گمراه نمى‌شويد: كتاب خدا كه يك سر آن در دست خدا و سر ديگرش در دست شماست و اهل بيتم.[١]

عبارت «كتاب خدا و عترتم» در كتاب‌هاى ديگر مثل: سنن الدرامى، السنن الكبرى (بيهقى)، فضائل الصحابة (ابن حنبل)، السنن الكبرى (نَسايى) و نيز ديگر منابع حديثى آمده است.

بر اساس آنچه گفته شد، مى‌بينيم كه حديث «كتاب الله و عترتى» از جمعى از صحابه، از طرق گوناگون، و با اسناد صحيح، روايت شده است. پس مى‌توان گفت كه:

الف. رسول خدا صلى الله عليه وآله در اين حديث، بنا داشته كه اهل بيتش را به اعتبار اين كه حافظ سنّت و مُجرى آن هستند، معرفى كند؛ چرا كه حتى قانون خوب نيز اگر مجرى صالح قابل اعتماد و مطمئن نداشته باشد، امكان تطبيق و اجراى دقيق ندارد.

ب. عبارت «كتاب خدا و سنّتم» به دلايلى كه در پى مى‌آيند، قابل اعتماد نيست. پس نمى‌تواند بر روايت «كتاب خدا و عترتم» ترجيح داشته باشد و يا جايگزين آن شود. شواهد ضعف آن عبارت، به اين شرح است:

١. مالك بن انس در كتاب الموطّأ، آن را به صورت مُرسَل، اين گونه آورده است:

رسول خدا صلى الله عليه وآله فرمود: در ميان شما دو چيز را باقى گذاردم كه اگر آن دو را نگه داريد، هرگز گمراه نشويد: كتاب خدا و سنت پيامبر خدا.[٢]

در المستدرك على الصحيحين و السنن الكبرى به نقل از ابن عباس و ابوهريره‌

[١]. المطالب العالية، ج ٤، ص ٦٥، ح ٣٩٧٢. ابن حجر گفته است: اسناد اين روايت صحيح است. مختصر إتحاف السادة المهرة، ج ٩، ص ١٩٤، ح ٧٤٨٣. بوصيرى گفته است: اسحاق، آن را با سند صحيح نقل كرده است( مشكل الآثار، ج ٢، ص ٣٠٧).

[٢]. الموطأ، ج ٢، ص ٨٩٩، ح ٣.