علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٢٤٩ - جلوههايی از هنر تصویرآفرینی در روایات ائمه اطهار

الف. تجسّم بخشيدن به حقايق ديني

در سخنان ائمه هدي: حقايق ديني بسياري را مي‌توان سراغ گرفت كه با توصيفاتي مادي و محسوس و در قالب‌هايي زنده و مجسم به نمايش درآمده‌اند:

ـ «كلمه توحيد» در نقش جسمي مادي و تيري شكافنده مجسم گرديده كه گناهان و بدي‌ها را مي‌شكافد و آنان را يك به يك نابود مي‌سازد.[١]

ـ «دين» همچون جسمي ترسيم گرديده كه داراي ابعاد و حجم است و مي‌تواند نازك يا درشت باشد![٢]

ـ «تقوا» همانند پيراهني مجسّم شده، كه زينت بخش آدمي است و هرگز هم كهنه نمي شود.[٣]

ـ «طاعت الهي» در نقش ابزاري قوي و مستحكم براي رزم به نمايش درآورده كه در پيكار با شيطان و هواي نفس بسيار كارآمد است.[٤]

ـ «خوف الهي» در نقش جامه‌اي زيبنده براي عارفان مجسّم گرديده است.[٥]

ـ «دعا» همانند سپري محافظ ترسيم شده كه مومن را از شرّ تيرهاي بلا مصون مي‌دارد.[٦]

ـ و در صحنه‌اي ديگر، «دعا» را همچون سلاحي كارآمد كه در اختيار انبيا قرار گرفته، مشاهده مي‌كنيم.[٧]

ـ «تقيّه» به صورت سپري به تصوير درآمده كه مؤمن در پناه آن از گزند حوادث مصون مي‌ماند.[٨]

ـ «قضا و قدر»، در جنبه اعتقادي، در نقش دريايي عميق و موّاج ترسيم گرديده كه ورود به آن بدون آمادگي لازم منجرّ به هلاكت آدمي مي‌گردد.[٩]

[١]. سیر اعلام النبلاء، ج١٠، ص٥٩٧، ش٢٢٣٦.

[٢] استادیار دانشگاه آزاد اسلامی.

[٣]. فرهنگ لغت دهخدا، ج٤، ص٥٩٣٣.

[٤]. مولف كتاب: الصورة الفنية في المثل القرآني (از ص٢١ تا ٣٦) به طور جامع به ارائه تعاريف گوناگون قدما و معاصران از مفهوم «تصوير» پرداخته و آن‌گاه، به نقد و مقايسه آنها با يكديگر مبادرت ورزيده است.

[٥]. Van.

[٦]. تمهيد في النقد الحديث، ص١٩٢.

[٧]. فرهنگ بزرگ سخن، ج٣، ص١٧٦٦.

[٨]. فرهنگ اصطلاحات ادبي، ص١٣٩.

[٩]. The Poetic imge. Page٢٥، به نقل از: التصوير الفني في الحديث النبوي، ص٤٨٩.