علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٣ - سرمقاله
جنسیت و حدیث
ترکیب دو واژۀ «جنسیت» و «حدیث»، به سه موضوع میتواند اشاره داشته باشد:
١. زن در آموزههای احادیث اسلامی (نگاه مذهبی و دینی)،
٢. سهم زنان در نگهداری و نشر حدیث (نگاه تمدنی)،
٣. تفسیرهای زنانه از حدیث (نگاه معرفتشناسانه).
موضوع اول، به این مسأله میپردازد که: احادیث اسلامی، چه تصویری از زنان در عرصههای مختلف تکوینی و تشریعی، فردی، خانوادگی و اجتماعی ارائه میدهند؟ آیا در این احادیث، تبعیضهایی میان زنان و مردان به چشم میخورد؟ آیا احادیث، دو گونه حقوق و اخلاق برای زنان و مردان به تصویر میکشند؟... و مطالبی از این دست.
در این مسأله تا کنون چند مقاله در فصلنامه به چاپ رسیده است:
- «تأملی در احادیث نقصان عقل زنان» (ش ٤، ٨١)،
- «دفاع از حدیث ـ ٤» (ش ٥، ص ٧٥)،
- «اخلاق و جنسیت» (ش ٤٩ ـ ٥٠، ص ٤٧).[١]
موضوع دوم، اشاره به نقش تمدنی زنان مسلمان دارد؛ بدین معنا که حدیث و دانشهای وابسته به آن، یکی از عوامل مهمّ شکلگیری و گسترش تمدن اسلامی به شمار میرود و در این موضوع، جایگاه و سهم زنان در این عامل تمدّنساز، بررسی و تحلیل میشود و مطالبی از این قبیل به بحث گذارده میشود: آیا زنان برای نشر و نگهداری حدیث، کاری کردهاند؟ تعداد احادیث نقل شده توسط زنان، چهقدر است؟ چه تعداد راویان زن در کتب تراجم و رجال، معرفی شدهاند؟ و... .
در این زمینه نیز تاکنون مقالاتی در این فصلنامه به چاپ رسیده است که عبارتاند از:
١. سلسله مقالات «سهم زنان در نشر حدیث» (ش ٢٥ ـ ٣٢)،
٢. «حضور بانوان در نقل حدیث غدیر» (ش ٧، ص ١٦٢)،
٣. «زنان راوی حدیث امیر المؤمنین٧» (ش ١٢، ص ٧٠).[٢]
[١]. بجز اینها، کتب و مقالات پرشمار دیگری نیز در این زمینه منتشر شده است که به بخشی از آنها در ادامۀ همین مقاله اشاره خواهد شد.
[٢]. بجز این مقالات، کتب و مقالات متعدد دیگری نیز در تجزیه و تحلیل این موضوع، نگارش یافته است ( ر.ک: سهم زنان در نشر حدیث، مهدی مهریزی، ص ٢٩ – ٣٤).