١ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص

علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥ - سرمقاله


متون دینی تأثیر خواهند گذاشت. کسانی که از تأثیر جنسیت بر فهم و تفسیر متون دینی سخن می‌گویند دعوایی بیش از این ندارند و برای اثبات آن، شواهد فراوان می‌توان جست. به تعبیر دیگر، می‌توان شواهد و قراینی را ارائه و اقامه کرد که نشان می‌دهد حساسیت زنان و مردان در برخورد با مسأله‌های مربوط به خود، در حوزۀ حدیث، یکسان نیست. در این‌جا برخی شواهد و نمونه‌ها را در حوزۀ حدیث، بیان می‌داریم:

یک. روایت‌های فراوانی در مذمت زنان در کتب حدیث، منقول است که می‌توان تعداد موضوعات آنها را به حدود سی نوع رسانید. از سوی دیگر، زنان نیز ناقل روایت‌های بسیاری بوده‌اند که می‌توان آمار آنها را بیش از سه هزار حدیث[١] دانست.

با توجه به این دو نکته، روایت‌های منقول توسط زنان در مذمت زنان، تا آن‌جا که نگارنده جستجو کرده است، از دو مورد در دو موضوع تجاوز نمی‌کند (البته اگر این دو نمونه را مذمّت یا تبعیض،
تلقّی کنیم):

١. مُحَمَّدُ بْنُ الْحـَسَنِ فِی الْمـَجَالِسِ وَ الأَخْبَارِ، عَنْ جَمَاعَةٍ، عَنْ أَبِی الْمـُفَضَّلِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحـَسَنِیِّ، عَنْ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللهِ الْحـَسَنِیِّ، عَنْ جَدِّهِ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللهِ، عَنْ أَبِیهِ عَبْدِ اللهِ بْنِ الْحـَسَنِ وَ عَمَّیهِ إِبْرَاهِیمَ وَ الْحـَسَنِ ابْنَیِ الْحـَسَنِ، عَنْ أُمِّهِمْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْحـُسَینِ، عَنْ أَبِیهَا، عَنْ جَدِّهَا عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ٧ عَنِ النَّبِیِّ٦ قَالَ: النِّسَاءُ عِیٌّ وَ عَوْرَاتٌ فَدَاوُوا عِیهُنَّ بِالسُّكُوتِ وَ عَوْرَاتِهِنَّ بِالْبُیوتِ؛[٢]

پیامبر٦ فرمود: زنان، درمانده و آسیب پذیرند. درماندگیِ آنان را با سکوت و آسیب‌پذیری آنان را با در خانه نگه‌داشتن، درمان کنید.

٢. وَجَدْتُ فِی بَعْضِ كُتُبِ الْمـَنَاقِبِ أَخْبَرَنَا عَلِیُّ بْنُ أَحْمَدَ الْعَاصِمِیُّ، عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ أَحْمَدَ الْبَیهَقِیِّ، عَنْ أَبِیهِ أَحْمَدَ بْنِ الْحـُسَینِ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللهِ الْحـَافِظِ، عَنْ أَبِی مُحَمَّدٍ الْخـُرَاسَانِیِّ، عَنْ أَبِی بَكْرِ بْنِ أَبِی الْعَوَّامِ، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ حَرِیزِ بْنِ عَبْدِ الْحـَمِیدِ، عَنْ شَیبَةَ بْنِ نَعَامَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْحـُسَینِ، عَنْ فَاطِمَةَ الْكُبْرَى قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللهِ٦: كُلُّ بَنِی أُمٍّ ینْتَمُونَ إِلَى عَصَبَتِهِمْ إِلاَّ وُلْدَ فَاطِمَةَ فَإِنِّی أَنَا أَبُوهُمْ وَ عَصَبَتُهُم‌.[٣]

رسول خدا٦ فرمود: فرزندانِ مادران، به پدران ْ منسوب شوند، مگر فرزندان فاطمه که من پدر و قبیلۀ آنانم.

دو. از سوی دیگر، زنان، روایت‌های فراوانی در دفاع از حقوق خود، نقل کرده‌اند. به این نمونه‌ها بنگرید:


[١]. این آمار بر پایۀ این سه منبع استخراج شده است.

- موسوعة امهات المؤمنین، ١٤٧٠ حدیث (روایات اهل سنت)،

- جامع مسانید النساء، ١٧٥٢ حدیث (روایات اهل سنت)،

- سهم زنان در نشر حدیث، ص ١٥١ ، ٤٨٧ حدیث (روایات شیعه).

[٢].. وسائل‌الشيعة، ج ٢٠، ص ٦٦ ، ٢٥٠٥٣.

[٣].. بحارالأنوار، ج ٤٣، ص ٢٢٨.