علوم حدیث - علوم حدیث - الصفحة ٥ - سرمقاله
متون دینی تأثیر خواهند گذاشت. کسانی که از تأثیر جنسیت بر فهم و تفسیر متون دینی سخن میگویند دعوایی بیش از این ندارند و برای اثبات آن، شواهد فراوان میتوان جست. به تعبیر دیگر، میتوان شواهد و قراینی را ارائه و اقامه کرد که نشان میدهد حساسیت زنان و مردان در برخورد با مسألههای مربوط به خود، در حوزۀ حدیث، یکسان نیست. در اینجا برخی شواهد و نمونهها را در حوزۀ حدیث، بیان میداریم:
یک. روایتهای فراوانی در مذمت زنان در کتب حدیث، منقول است که میتوان تعداد موضوعات آنها را به حدود سی نوع رسانید. از سوی دیگر، زنان نیز ناقل روایتهای بسیاری بودهاند که میتوان آمار آنها را بیش از سه هزار حدیث[١] دانست.
با توجه به این دو نکته، روایتهای منقول توسط زنان در مذمت زنان، تا آنجا که نگارنده جستجو کرده است، از دو مورد در دو موضوع تجاوز نمیکند (البته اگر این دو نمونه را مذمّت یا تبعیض،
تلقّی کنیم):
١. مُحَمَّدُ بْنُ الْحـَسَنِ فِی الْمـَجَالِسِ وَ الأَخْبَارِ، عَنْ جَمَاعَةٍ، عَنْ أَبِی الْمـُفَضَّلِ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحـَسَنِیِّ، عَنْ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللهِ الْحـَسَنِیِّ، عَنْ جَدِّهِ مُوسَى بْنِ عَبْدِ اللهِ، عَنْ أَبِیهِ عَبْدِ اللهِ بْنِ الْحـَسَنِ وَ عَمَّیهِ إِبْرَاهِیمَ وَ الْحـَسَنِ ابْنَیِ الْحـَسَنِ، عَنْ أُمِّهِمْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْحـُسَینِ، عَنْ أَبِیهَا، عَنْ جَدِّهَا عَلِیِّ بْنِ أَبِی طَالِبٍ٧ عَنِ النَّبِیِّ٦ قَالَ: النِّسَاءُ عِیٌّ وَ عَوْرَاتٌ فَدَاوُوا عِیهُنَّ بِالسُّكُوتِ وَ عَوْرَاتِهِنَّ بِالْبُیوتِ؛[٢]
پیامبر٦ فرمود: زنان، درمانده و آسیب پذیرند. درماندگیِ آنان را با سکوت و آسیبپذیری آنان را با در خانه نگهداشتن، درمان کنید.
٢. وَجَدْتُ فِی بَعْضِ كُتُبِ الْمـَنَاقِبِ أَخْبَرَنَا عَلِیُّ بْنُ أَحْمَدَ الْعَاصِمِیُّ، عَنْ إِسْمَاعِیلَ بْنِ أَحْمَدَ الْبَیهَقِیِّ، عَنْ أَبِیهِ أَحْمَدَ بْنِ الْحـُسَینِ، عَنْ أَبِی عَبْدِ اللهِ الْحـَافِظِ، عَنْ أَبِی مُحَمَّدٍ الْخـُرَاسَانِیِّ، عَنْ أَبِی بَكْرِ بْنِ أَبِی الْعَوَّامِ، عَنْ أَبِیهِ، عَنْ حَرِیزِ بْنِ عَبْدِ الْحـَمِیدِ، عَنْ شَیبَةَ بْنِ نَعَامَةَ، عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ الْحـُسَینِ، عَنْ فَاطِمَةَ الْكُبْرَى قَالَتْ: قَالَ رَسُولُ اللهِ٦: كُلُّ بَنِی أُمٍّ ینْتَمُونَ إِلَى عَصَبَتِهِمْ إِلاَّ وُلْدَ فَاطِمَةَ فَإِنِّی أَنَا أَبُوهُمْ وَ عَصَبَتُهُم.[٣]
رسول خدا٦ فرمود: فرزندانِ مادران، به پدران ْ منسوب شوند، مگر فرزندان فاطمه که من پدر و قبیلۀ آنانم.
دو. از سوی دیگر، زنان، روایتهای فراوانی در دفاع از حقوق خود، نقل کردهاند. به این نمونهها بنگرید:
[١]. این آمار بر پایۀ این سه منبع استخراج شده است.
- موسوعة امهات المؤمنین، ١٤٧٠ حدیث (روایات اهل سنت)،
- جامع مسانید النساء، ١٧٥٢ حدیث (روایات اهل سنت)،
- سهم زنان در نشر حدیث، ص ١٥١ ، ٤٨٧ حدیث (روایات شیعه).
[٢].. وسائلالشيعة، ج ٢٠، ص ٦٦ ، ٢٥٠٥٣.
[٣].. بحارالأنوار، ج ٤٣، ص ٢٢٨.