مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٢ - سؤالها

مثلًا الف چیست؟ گاهی میپرسیم که آیا الف هست؟ و گاهی میپرسیم چگونه است؟

و گاه: چه مقدار است و یا چند عدد است؟ و گاه: کجاست؟ و گاه: در چه زمانی؟ و گاه:

کیست و چه شخصی است؟ و گاه: کدام فرد است؟ و گاه: چرا و به چه علتی و یا برای چه فایدهای و یا به چه دلیلی؟

منطق عهده دار پاسخ به هیچیک از این سؤالات که درباره اشیاء خارجی میشود نیست. آنکه عهده دار پاسخ به این سؤالات است فلسفه و علوم است. در عین حال منطق با پاسخ همه اینها که فلسفه و علوم میدهند سر و کار دارد؛ یعنی خود به این پرسشها پاسخ نمیگوید، اما طرز پاسخگویی صحیح را ارائه میدهد. در حقیقت منطق نیز به یکی از چگونگیها پاسخ میدهد و آن چگونگی تفکر صحیح است، اما این چگونگی از نوع «چگونه باید باشد» است نه از نوع «چگونه هست» [١].

نظر به این که به استثنای سؤال اول و سؤال نهم همه سؤالات دیگر را با کلمه «آیا» در فارسی و یا «هَلْ» در عربی میتوان طرح کرد معمولًا میگویند همه سئوالات در سه سؤال عمده خلاصه میشود:

چیست؟ ما؟

آیا؟ هَلْ؟

چرا؟ لِمَ؟

حاجی سبزواری در منظومه منطق میگوید: