مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٦٧ - مقدّمه

مقدّمه

در اصطلاح حکمای اسلامی مسائل مربوط به خداوند از قبیل اثبات وجود خدا، وحدت وی، صفات ثبوتیه و سلبیه او، عموم و شمول قدرت و مشیتش، جبر و تفویض، خیر و شر، صدور کثیر از واحد، عوالم کلّی وجود و برخی مباحث و مسائل دیگر «الهیات بالمعنی الاخص» نامیده میشود.

این اصطلاح در مقابل اصطلاح «الهیات بالمعنی الاعم» قرار میگیرد که شامل این مباحث و یک عدّه مباحث دیگر است که «امور عامّه» نامیده میشوند و مجموعا «حکمت الهی» یا «حکمت علیا» یا «فلسفه اولی» را تشکیل میدهند.

امور عامّه- چنانکه بعداً خواهیم گفت- عبارت است از معانی و مفاهیمی که به هیچ نوع خاص و مقوله خاص از موجودات اختصاص ندارد یعنی اتّصاف موجودات به آنها نیازمند به این نیست که آن موجود، مقوله خاص و یا جنس خاص یا نوع خاصی باشد، از قبیل مباحث وجود و عدم، وجوب و امکان و امتناع، ماهیت، قوّه و فعل، حدوث و قدم، وحدت و کثرت، علّت و معلول، جوهر و عرض.

از نظر حکمای اسلامی امور عامّه و الهیات بالمعنی الاخص را نباید دو علم و دو فنّ مستقل به شمار آورد. این دو قسمت مجموعا فنّ واحد و علم واحدی را تشکیل میدهند و موضوع واحدی دارند که عبارت است از «موجود بما هو موجود»؛ یعنی با آن