مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٥٧ - برهان نفی دایره

است که اساساً دو سطحی وجود ندارد، ظاهر و باطن دایره یک چیز است، میگوییم در این صورت لازم میآید که اگر یک دایره دیگر را بر این دایره محیط قرار دهیم محیط و محاط مساوی یکدیگر باشند، زیرا همواره سطح مقعّر محیط با سطح محدّب محاط مساوی است و اگر سطح محدّب محاط با سطح مقعّر خودش مساوی باشد و یا یکی باشند لازم میآید که سطح مقعّر محیط با سطح مقعّر محاط مساوی باشد و از طرف دیگر چون دایره محیط نیز از اجزای لا یتجزّی تشکیل شده است سطح مقعّر خودش با سطح محدّب خودش متساوی است، پس لازم میآید که سطح محدّب محیط و سطح مقعّر محاط مساوی باشند، پس لازم میآید که اگر میلیاردها دایره را که همه از یک سلسله خطوط جوهری (خطوط مؤلّف از اجزاء لا یتجزّی) تشکیل شدهاند محیط بر یکدیگر قرار دهیم یا اساساً هیچ حجمی علاوه بر حجم دایره اوّل به وجود نیاورند و تداخل کنند و محیط و محاطی در کار نباشد، و یا در عین این که از احاطه دایرهها بر یکدیگر فی المثل دایرهای به اندازه معدّل النّهار (دایرهای که فلک الافلاک را به دو قسمت متساوی شرقی و غربی تنصیف میکند) به وجود میآید سطح آن دایره مساوی است با مقدار کوچکترین دایرهای که در داخلش فرض شده است.