الهى از آن عظيم‌تر است كه اين امور را خود متوجه شود و آنچه رسولان و ملائكه او بامر او ميكنند فعل او است زيرا كه بامر او ميكنند پس برگزيده است از ملائكه رسولان و سفرا ميان خود و ميان خلق خود چنانچه فرموده است كه خدا بر ميگزيند از ملائكه رسولان و از مردمان رسولان پس هر كه از اهل طاعت است قبض روح او را ملائكه رحمت ميكنند و هر كه از اهل معصيت است قبض روح او را ملائكه عذاب ميكنند و ملك موت را اعوانى چند از ملائكه رحمت و غضب هست كه بامر او عمل كنند و فعل ايشان فعل او است و هر چه ايشان بعمل مى‌آورند منسوب باو است پس صادق است كه خدا قبض ميكند و ملك موت قبض ميكند و ملائكه اعوان او قبض ميكنند و در روايت ديگر فرموده كه خدا تدبير امور ميكند بهر نحو كه ميخواهد و از خلق خود موكل ميكند هر كه را ميخواهد بهر امر كه ميخواهد و ملك موت را موكل ميگرداند بمخصوصان خلق خود و ساير ملائكه را بهر كه ميخواهد و چنين نيست كه صاحب علم هر علم را براى همه مردم تفسير تواند كرد زيرا كه در ميان مردم ضعيف و قوى هستند و بعضى از علم را مردم طاقت فهم آن را ندارند و بعضى دارند مگر كسى كه خدا سهل و آسان كند از براى او حمل آن را و اعانت كند او را بر فهم آن از خاصان اولياى او و تو را همين بس است كه بدانى كه خداى عالم كننده و ميراننده است و قبض ارواح ميكند بر دستهاى هر كه ميخواهد از ملائكه خود و غير ايشان‌ مؤلف گويد كه در اين حديث شريف اشعارى هست بآنكه آن حضرت با ساير ائمه (ع) نيز قبض بعضى از ارواح مينمايند يا مدخليتى در همه دارند بامر الهى و از براى تقيه از منافقان و ضعفاء العقول تصريح بآن ننموده هم چنانكه در بعضى از خطبه غير مشهوره فرموده است كه منم محيى و منم مميت باذن خدا و ايضا دلالت دارد بر آنكه در اين قسم امور ايمان اجمالى كافى است و تجسس از تفاصيل آنها ضرور نيست و از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام منقولست در جمع ميان اين آيات كه ملك الموت را اعوان هست از ملائكه مانند حاكمى كه يساولان داشته باشد و بهر جا و پى هر كارى كه خواهد فرستد پس ملائكه اعوان او قبض ارواح ميكنند و او از ايشان قبض ميكند و حقتعالى آن ارواح را با آنچه ملك موت خود قبض نموده از او قبض مينمايد و در احاديث معراج بطرق بسيار وارد شده است كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ملك موت را در آسمان اول ديد و از او پرسيد كه چگونه قبض ميكنى همه ارواح را در يك ساعت و حال آنكه بعضى در مشرقند و بعضى در مغرب گفت ميخوانم ايشان را و اجابت من ميكنند و بروايت ديگر فرمود كه جميع دنيا نزد من از بابت كاسه ايست كه در پيش يكى از شما گذاشته باشد و از هر طرف آن كه خواهد دست دراز كند و لقمه‌اى بردارد و دنيا نزد من از بابت درهمى است‌