آيين ما( اصل الشيعة) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٠ - عول و تعصيب
و به طور كلى قاعده اين است كه در تمام مواردى كه خداوند براى سهم وارث حد بالا و حد پايين تعيين نموده (مانند زوج و زوجه كه در صورت عدم فرزند به ترتيب نصف و ربع (يك چهارم) مىبرند ولى با وجود فرزند سهم آنها به ترتيب به ربع و ثمن (يك هشتم) تنزل مىكند) در اين گونه موارد هيچ گونه كم و زيادى در سهم ارث واقع نخواهد شد.
ولى در مواردى كه فقط يك حد براى ارث تعيين گرديده، كمبود متوجه آن خواهد شد، همانطور كه اگر اضافهاى باشد به آن تعلق خواهد گرفت.
اما در مورد «پدر» اختلاف است كه آيا نقصان متوجه او هم مىشود يا نه؟
اين بود نظر فقهاى شيعه كه به پيروى از اهل بيت عليهم السلام در مورد كمبود مجموع مال از مجموع سهام اظهار داشتهاند، ولى فقهاى اهل سنّت معتقدند كه در اين مورد نقصان بايد متوجه تمام ورثه گردد.
علماى شيعه دلايل بسيارى از قرآن و اخبار (كتاب و سنّت) براى ابطال «عول و تعصيب» اقامه كردهاند كه در كتابهاى گسترده تشريح شده است.
يكى ديگر از عقايد مختص اماميه در باب ارث اين است كه آنها معتقدند لباس پدر و قرآن و انگشترى او مختص پسر بزرگتر است و ساير ورثه در آن حقى ندارند و نام آن را «حبوه» مىگذارند. اين حكم شرايط و تفصيلاتى دارد كه در باب خود در كتابهاى فقهى ما ذكر شده است.
و نيز از مسايلى كه شيعه در آن تنهاست مسأله ارث «زوجه» از املاك مزروعى و اراضى است. شيعه معتقد است زوجه از اراضى به هيچ وجه ارث نمىبرد (نه از عين و نه از قيمت آن) و از عين «درخت» و «بنا» نيز ارث نخواهد برد ولى از قيمت آن ارث مىبرد. دليل بر اين فتوا اخبارى است كه از ائمه اهل بيت عليهم السلام نقل شده، و ائمه نيز به نوبه خود آنها را از جدّشان پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل مىنمايند.
اينها اصول مسائل مورد اختلاف شيعه و ديگران است، ولى در غير اين