آيين ما( اصل الشيعة) - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٨ - اسلام و ايمان
بنابراين دين و مذهب مجموعهاى از «علم و عمل» مىباشد.
دين حقيقى همان اسلام است؛ «إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ» [١] «اسلام» و «ايمان» دو كلمه مترادفند يعنى هر دو اشاره به يك حقيقت است و اساس آن را سه اصل تشكيل مىدهد: توحيد، نبوّت، معاد؛ روى اين زمينه اگر كسى يكى از اين اصول سه گانه را انكار نمايد نه مسلمان است و نه مؤمن، و اگر به يگانگى خدا ونبوّت پيامبر صلى الله عليه و آله و روز رستاخيز ايمان داشت مسلمان حقيقى است
«مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ» [٢]
چنين كسى مشمول تمام «حقوق اسلامى» خواهد بود و جان و مال و حيثيت او محترم است.
گاهى نيز «اسلام» و «ايمان» بر يك معناى دقيقتر و محدودتر اطلاق مىگردد و آن عبارت است از اصول سه گانه بالا به اضافه يك اصل ديگر يعنى «عمل» به اصول دستورات اسلام و آن پنج موضوع است: نماز، روزه، زكات، حج، جهاد و اينكه مىگويند: ايمان عبارت است از «اعتقاد به قلب، اقرار به زبان، عمل به اركان» ناظر به اين معنا مىباشد،
«من آمن باللَّه ورسوله وعمل صالحاً». [٣]
بنابراين هرجاى قرآن مجيد تنها به ذكر ايمان به خدا و پيامبر صلى الله عليه و آله و روز جزا اكتفا شده باشد ناظر به معناى اوّل است، و هر مورد «عمل صالح» به آن اضافه شده ناظر به معناى دوم مىباشد. [٤]
[١]. سوره آل عمران، آيه ١٩
[٢]. البتّه اين جمله عين آيه قرآن مجيد نيست ولى مضمون آن از آيات استفاده مىشود
[٣]. اين عبارت نيز مانند عبارت بالا مضمون آيات شريفه قرآن است نه عين آيه
[٤]. گاهى «اسلام» بر معناى ديگرى نيز اطلاق مىگردد و آن عبارت است از تسليم در برابر قوانين و مقررات و حقايق اسلام كه معمولًا نشانه آن همان گفتن شهادتين (گواهى به يگانگى خدا و گواهى به نبوّت پيامبر صلى الله عليه و آله) است، افرادى كه به اين ترتيب اظهار اسلام كنند مشمول يك سلسله احكام اسلامى كه مربوط به وضع اجتماعى مسلمانان است خواهند بود ولى اگر در باطن معتقد نباشند هيچ گونه نتيجهاى در آخرت از اين اظهار ايمان خود نخواهد گرفت و در واقع جزء منافقان محسوب مىشوند اما «ايمان» در برابر اسلام به اين معنا، عبارت از همان عقيده باطنى به حقّانيّت اسلام است نه تنها اظهار اسلام صورى؛ ممكن است آيه شريفه «قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا ...» نيز اشاره به همين معنا مىباشد