ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٢٧ - مقصود
گرم خارج ميشود- و بنا بر اين آيه كنايه از شادمانى آنها مىباشد-.
و از اينكه «قرّه» به «اعين» بطور عمومى و اطلاق اضافه شده در صورتى كه چشمهاى عده خاصى يعنى مؤمنين مقصود است، شايد جهتش اين باشد كه اين نعمت و عزت براى انسان نهايت آرزويش بوده و هر چشمى آن را بنگرد روشن و شادمان ميگردد.
(جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ): پاداش آنچه را كه در دنيا بوده انجام ميدادند.
(أَ فَمَنْ كانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كانَ فاسِقاً): آيا آنكه مؤمن بوده و بخداوند و پيامبرانش حقيقتاً ايمان داشته و دستورات دينى انجام ميدهد، مانند آن كسى باشد كه از فرمان خدا بيرون آمده و انواع گناهان را مرتكب ميشود؟ و همزه در اينجا براى استفهام و پرسش آمده- يعنى آيا اين دو با هم مساوى و برابراند-.؟
(لا يَسْتَوُونَ): يكسان و برابر نخواهند بود زيرا براى مؤمن درجات بهشت آماده شده و جايگاه گنهكار در طبقات آتش است. سپس خداوند توضيح ميدهد:
(أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوى): اما آنان كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام داده پس براى ايشان باغهاى بهشت جايگاه است كه در آن قرار ميگيرند.
(نُزُلًا بِما كانُوا يَعْمَلُونَ): و اين نعمت پيش كشى است بسبب آنچه را كه در دنيا از فرامين خدا انجام دادهاند، بآنان داده شده. و اين تفسير از «حسن» آمده. و پارهاى گفتهاند كه يعنى خدا آنان را در آن جايگاهها منزل داده و ايشان ميهمان حق بوده و از آنها پذيرايى بعمل خواهد آمد.
(وَ أَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا فَمَأْواهُمُ النَّارُ): و اما آنان كه نافرمانى كرده- و دستورات پروردگار را ناديده گرفتند- پس جايگاهشان آتش بوده و قرارگاهشان ميباشد، پناه ميبريم بخدا از آن.
(كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها): هر گاه اراده كرده بخواهند از آن آتش خارج شده و از دردها و آزارهاى آن آسوده گردند.