(مَثَلُ الَّذِينَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْلِياءَ): مثل آنان كه غير خدا را انتخاب نموده‌اند، خداوند در اينجا كسى را كه بت را خداى خود ميداند و پيروزى و نفع و ضرر را صادر از او، و در حاجات خويش باو ملتجى مى‌شود، تشبيه بوضع عنكبوت فرموده.

(كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوتِ اتَّخَذَتْ بَيْتاً): همانند عنكبوت است كه خانه‌اى براى خود ساخته تا باو پناه ببرد و آسايش كند و همانگونه كه خانه عنكبوت از بسيارى سستى در مقابل حوادث استقامت نشان نداده و چيزى هم نمى‌تواند او را نگهدارد و گذشته از اين بحال كسى فايده‌اى نميدهد، «بت‌ها» نيز چنين است كه نه خيرى و شرى و نه نفعى و ضررى- در اصول زندگى و معاش و معاد مردم- ندارند.

«الولى» ولى بآن كسى گفته ميشود كه خود شخصاً متصدى و توليت و يارى امور را بعهده داشته باشد. و اين لغت از نظر معنى جامع‌تر از لغت «ناصر» است زيرا ناصر ممكن است بكسى گفته شود كه بديگرى دستور ميدهد تا در كارى يارى كند و لكن لغت «ولى» در باره شخصى گفته ميشود كه شخصاً يارى كند و عمل را بعهده داشته باشد.[١]

[١]( ولى) از نظر ريشه‌ى لغت تنها در همان حكومت و تصدى و تولى در امور است و اگر در غير او از معانى ديگر استعمال شود همه بر سبيل مجاز و با عنايت خواهد بود و اين لغت در قرآن مجيد هم بهمين معنى استعمال شده است و بر اين اساس ولايت پيامبر و امام( يعنى على بن ابى طالب( و يازده فرزند گراميش :، كه در آيه ولايت سوره( مائده) آيه ٥٥ آمده بهمين معنى ترجمه ميشود. و آيه مذكور بدين شرح است« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ» يعنى تنها ولى و حاكم بر شما خداوند و رسول او و مؤمنانى هستند كه اقامه نماز ميكنند و در حالى كه بركوع نماز مشغولند انفاق مينمايند.

طبق مدارك و مآخذ موجوده از كتب شيعه و مصادر مهم تفسيرى و ادبى و حديثى و تاريخى اهل سنت، جملگى متفقند كه اين آيه در شأن« على بن ابى طالب ع» نازل گرديده و در آن بيكى از صفات عالى انسانى آن حضرت اشاره شده است.

شأن نزول آيه و تاريخ شگفت انگيز امير المؤمنين يعنى بخشيدن انگشتر گران قيمت در حال ركوع نماز بمرد فقير در تمام كتب معتبره و تفاسير شيعه و سنى ذيل آيه شريفه ذكر شده، و از جمله راويان آن ابو اسحاق ثعلبى مفسر بزرگ سنى و امام ابو بكر رازى و طبرى و ديگرانند. و با همين آيه ولايت تشريعى و تكوينى امام را كه ريشه‌اش از ولايت تشريعى و تكوينى خداوند گرفته ميشود اثبات نموده‌اند.

در قرآن كريم آيات بسيارى در باره على بن ابى طالب( ع) و خاندان پيامبر آمده چنان كه« ابن عباس» ميگويد ٣٠٠ آيه از قرآن در شأن ايشان و لزوم توجه و اقتداء مردم بآنان آمده است.

( المراجعات سيد شرف الدين).

براى اطلاع بيشتر بكتابهايى كه مستقلا در اين باره نوشته شده مراجعه شود.