ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن (مترجم- بیستونی، محمد) - الشيخ الطبرسي - الصفحة ٢٨ - دليل
ترجمه:
و ابراهيم هنگامى كه گفت بقوم خود پرستش كنيد خدا را و بترسيدش كه اين بهتر است براى شما اگر بدانيد. جز اين نيست كه مىپرستيد غير خدا بتهايى را و ميآفرينيد دروغ را همانا آنچه كه از غير خدا ميپرستيد دارنده روزى شما نبوده، پس بنزد خداوند جهان روزى خود را بجوئيد و او را پرستش كنيد و شكر نعمتش بجاى آوريد كه بسوى او بازگشت مينمائيد. و اگر تكذيب كنيد پس پيش از شما هم ملتهايى تكذيب كردند و نيست بر پيامبر جز تبليغ روشن و آشكارا. آيا نمىبينند چگونه خداوند موجودات را پديد ميآورد و سپس باز ميگرداند همانا اين كار براى خدا آسان است. بگو (اى پيامبر بمشركين) بگرديد در زمين پس بنگريد چگونه آغاز آفرينش كرد، پس از اين هم نشئه آخرت را ايجاد خواهد نمود همانا خداوند بر همه چيز توانا است.
قرائت:
ا و لم يروا: حمزه و كسايى و خلف آن را با تاء (الم تروا) قرائت نموده و بقيه قراء با همان «ياء» خواندهاند. و روايت شده كه هر دو وجه را جايز دانسته است.
النشأة: ابن كثير و ابو عمر، آن را بفتح «شين» با مد و همزه (نشاءة) قرائت نموده ولى ديگران بسكون «شين» بدون مد (نشاءة) خواندهاند.
تخلقون افكا: از سلمى و زيد بن على روايت شده كه آنان در بعضى از قرائتها «تخلقون» با تشديد «لام» و «تاء» مضموم قرائت نمودهاند.
دليل:
ابو على گفته است اينكه جمله «ا و لم تروا» با «تاء» خوانده شده بدان جهت است كه قبلش «و ان تكذبوا» (جمله خطابيه) بوده ولى اينكه بعضى آن را با «ياء» خواندهاند براى آنست كه در معنى «قل لهم او لم يروا النشاءة و النشأة» (جمله غايبه) ميباشد.
تخلقون: بر وزن (تكذبون) و بمعناى آن است.