سؤال به معناي طلب است و متعلَّق طلب را مطلب گويند. از آنجا كه علم منطق عهده‌دار بحث از طرق سير از معلوم به مجهول (فكر) است، منطقيان بحثي تحت عنوان «اصناف مطالب» يعني اقسام پرسشهايي كه ما در موارد مجهول، مطرح مي‌كنيم، طرح كرده‌اند[١].

برخي[٢] در باب كليّات خمس (ايساغوجي) بدين مطلب پرداخته‌اند كه سؤالات ما چندگونه‌اند و هر يك از كليات پنجگانه در پاسخ چه نوع سؤالي واقع مي‌شوند؟ گفته‌اند كه گاه سؤال از هويت شخصيه است، در اين صورت عوارض شخصيه در پاسخ مي‌آيند و گاهي سؤال از تمام حقيقت ذاتي يك شيء است، حقيقتي كه در آن شيء و امثال آن وجود دارد، در اينجا از «نوع» بهره مي‌گيريم و گاهي سؤال از تمام حقيقتِ مشتركِ بين چند نوع است، براي پاسخ اين سؤال «جنس» را ذكر مي‌كنيم.

گاهي به وسيله «اي» سؤال‌از مميّز ذاتي داريم كه در جواب «فصل» رامي آوريم و گاهي با «اي» سؤال از مميّز عرضي داريم كه در جواب از عرض خاص (خاصّه) استفاده مي‌كنيم و كاربرد «عرضي عام» آنجاست كه سؤال از وصفي غير ذاتي و مشترك باشد، مثل اينكه سؤال كنيم: وصف غير ذاتي و مشترك بين انسان و اسب چيست؟ در جواب از عرض عام مثل «ماشي» استفاده مي‌كنيم.

شيخ‌الرئيس(رحمه الله) بحث مستقصي در باب مطالب را در پايان مبحث برهان از منطق اشارات آورده است[٣]. برخي اين مبحث را در باب «تعريف» مي‌آورند[٤].

حكيم بهمنيار(رحمه الله) آن را در مدخل مبحث «برهان» آورده است. مرحوم خواجه طوسي در فصل سوّم از مقالتِ برهان بدان پرداخته است. در اينجا اين سؤال مطرح مي‌شود كه جايگاه اصلي مبحث «مطالب» در منطق كجاست؟ بايد گفت بخشي از آن يعني مطلب «ما» و «اي» و... كه ناظر به «چيستي» اشياءاند مربوط به مبحث «تعريف» است و بخشي از مطالب يعني مطلب «هل» و «لم» و... كه ناظر به «هستي»، «اَستي» و «چرايي» اشياءاند مربوط به مبحث «استدلال» است.

اما منطقيين همه اين بحثها را تحت عنوان «اصنافِ مطالب» در يك‌جا آورده‌اند، برخي در باب«تعريف» و برخي در باب «حجّت». معلّم اول اين مبحث را در مقاله دوم از كتاب برهانش

[١] نگاه كنيد به، منطق ارسطو، ج٢، ص٤٢٧ و نيز اساس‌الاقتباس، ص٣٥١. التحصيل، ص١٩٥. [٢] نگاه كنيد به: اشارات، ج١، ص٦٩الي ص٩٣. [٣] نگاه كنيد به: اشارات، ج١، ص٣١٣ ـ ٣٠٨. [٤] نگاه كنيد به: المنطق،باب سوم. منطق منظومه، ص ٣١. ‌