حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٣ - گونهپژوهی پژوهشهای فقهالحدیثی خاورشناسان

معناي تحنّث[٦٩]» به دنبال يافتن جوهرة معنايي اين اصطلاح است. هم‌چنين كلمه «تحنّث» در شماري از احاديث مربوط به آغازه‌هاي بعثت حضرت‌محمد٩ و آغاز وحي بر ايشان نيز استمعال شده است؛ سنّت «تحنّث» در ميان قريشيان عصر جاهلي رواج داشته است. لغت‌شناسان و شارحان حديث، واژه «تحنّث» را به گونه‌هاي مختلف تبيين و تفسير كرده‌اند و خاورشناسان اقوال متعددي در تبارشناسي ريشه كلمه «تحنّث» گفته‌اند. بازيابي مفهوم نخستين «تحنّث»، پژوهش‌گر را در دست‌يابي به حقيقت معنايي و باورهاي مبتني بر آن ياري خواهد رساند و در مطالعه و بررسي موقعيت بعثت پيامبر٩ و حالات پيش از نبوت وي، مفيد خواهد بود. از لحاظ تاريخي، «تحنّث» ريشه در آداب و سيرة قريشيان دورة پيشااسلامي دارد و در فرهنگ و زبان عربي به معناي دوری‌گزيدن از مردمان براي خلوت معنوي به‌كار مي‌رفته است. كلمه «تحنّث» در حديثي در سيرة ابن‌اسحاق- ذيل بخش آغاز نبوت پيامبر٩ - با اِسناد عبيد بن عمر بن قتاده ليثي و وهب بن كيسان ثبت شده است؛ در صحيح بخاري نيز اين حديث به اسناد عايشه نقل شده است. حديث عايشه از جهات بسياري با حديث منقول در سيرة ابن اسحاق متفاوت است. آقاي كيستر كوشيده است ابعاد فقه الحديثي اين حديث را تبيين كند و زمينه‌هاي تاريخي و تأثيرگذاري آن در تحليل حوادث بعثت نبوي و لحظات آغازين وحي را نمايان سازد. كيستر در دهة هفتاد به دليل نگارش مقاله«جستاري در باب معناي تحنّث» مورد تقدير قرار گرفت.

«در باب معناي احصان[٧٠]» مقالة ديگري است از جان برتُن[٧١] كه به معناشناسي اصطلاح «احصان» – از اصطلاحات رايج در كتاب نكاح و طلاق- در پرتو روايات تفسيري و آرای فقهي مذاهب اسلامي پرداخته است. بِرتُن، كوشيده است مسئله «احصان» را در فقه اسلامي با روش تاريخي و متن‌محور تبيين كند، كه گاه رنگ توصيفي و گاه انتقادي به خود گرفته است. هرچند كلمة «احصان» در قرآن به كار نرفته است، لكن برخي از مشتقات آن، همانند «محصن» و «محصنه» در برخي از آيات به


[٦٩]. BSOAS , Vo ٣١, No٢, pp ٢٢٣- ٢٣٦.

[٧٠]. Journal of semitic studies, Vo ١٩, pp ٤٧- ٧٤.

[٧١]. John Burton .

جاتن برتُن به مطالعات قرآني و حديثي علاقمند است؛ كتاب معروف وي جمع قرآن است كه در آن نظريه جمع قرآن در عصر پيامبر(ص) را تاييد و اثبات كرده است.