حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٦٤

برای فهم دلالت واقعی این احادیث است، بکوشیم.[٤٥٤]

نتیجه‌گیری از بررسی روایات طبی

بنابر مطالب بیان شده، آنچه می‌تواند به عنوان طب اسلامی مطرح شود، مجموعه‌روایاتی است که از آزمون‌های تجربی و آزمایشگاهی، موفق بیرون بیاید، نه آن روایاتی که بدون هیچ بررسی سندی، دِلالی و تجربی، و تنها به خاطر نقل شدن در کتابی، مورد استناد قرار می‌گیرد. پس شایسته است علاقه‌مندان اسلام و طب اسلامی به‌جای نقل بدون ضابطة این روایات، تلاش خویش را بر درایت[٤٥٥] در این احادیث قرار داده، با آزمایش‌های دقیق علمی، روایات صحیح را از سقیم، جدا کرده و ارجحیت و افضلیت طب اسلامی را در مقایسه با طب جدید، بر اساس میزان موفقیت آن در پیش‌گیری و درمان بیماری‌ها نسبت به طب متداول بسنجند، نه با استفاده از حقانیت و قداست اسلام، آن‌گاه دست‌آورد احادیث پیروز در این رقابت را، به عنوان طب اسلامی به جامعه عرضه کنند و تا پیش از اثبات مطلبی، از توصیة آن به بیماران و مردم اجتناب ورزند.

روشن است که اثبات صحت احادیث طبی بر اساس آزمایش، یکی از بهترین روش‌های تبلیغ دین اسلام و مذهب تشیع به‌ویژه در این عصر و دوران است؛ و در مقابل، ارائه بدون ضابطة این روایات، از آن نظر که تبلیغ و دفاع بد، بهترین راه تخریب است، می‌تواند ضربة جبران‌ناپذیری را به حقانیت دین اسلام و مذهب تشیع وارد آورد، بهانه‌ای‌ برای تمسخر مقدسات دینی، به دشمنان اسلام بدهد و باعث وهن دین گردد و یا شبهة تعارض علم و دین را تقویت کند.[٤٥٦]

با پذیرش همة مطالب بیان شده، باز هم نباید تردید کرد که کیفیت و کمیت این گونه روایات، به‌گونه‌ای نیست که ما آن‌را به عنوان جای‌گزینی برای پزشکی جدید در همة عرصه‌ها، مطرح کنیم. یکی از محققان مباحث کلام جدید در این‌باره و دربارة قلمرو دین در مباحث طبی و پزشکی چنین می‌نگارد:


[٤٥٤]. ر.ک: همان؛ هم‌چنین نک: روش فهم حدیث، ص٢٠٣، ذیل عنوان «فرآیند تأثیر دانش‌ها بر فهم حدیث».

[٤٥٥]. اشاره به حدیث: «عَلَيْكُمْ بِالدِّرَايَاتِ لَا بِالرِّوَايَات، هِمَّةُ السُّفَهَاءِ الرِّوَايَةُ وَ هِمَّةُ الْعُلَمَاءِ الدِّرَايَة» از علی٧‌، به نقل از: بحارالأنوار، ج‌٢، ص١٦٠.

[٤٥٦]. با تأسف باید اعلام کنم که این قبیل موارد، در فضای مجازی و شبکه‌های ماهواره‌ای، کم اتفاق نیفتاده است.