حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ١٣١ - نگاهي نو به فضيلت اعتکاف از ديدگاه قرآن و اهلبيت

طبرسی در مجمع‌البیان حدیثي از پيامبر٩ آورده كه:

در هر شبانه‌روز ١٢٠ رحمت بر خانة کعبه نازل می‌شود که شصت عدد از آن متعلق به طواف‌کنندگان و چهل عدد از آن مخصوص معتکفان است و بیست عدد باقی‌مانده به نگاه‌کنندگان به بیت‌الله می‌رسد.»[٣٦٩]

در اين روايت نيز پاداش برای افرادی در نظر گرفته شده که عبادتي انجام مي‌دهند، چه اين‌كه دور خانه خدا طواف مي‌كنند و اين عملي عبادي است،[٣٧٠] و يا در اطراف آن نشسته و با حضور و نگاه خود، خانة خدا را رونق بخشيده و تعظيم مي‌كنند.[٣٧١] حال اگر مراد از عاكفان، اهالي مكه باشد، با ساير اجزاي روايت سازگاري نخواهد داشت؛ مخصوصاً با توجه به اين‌كه «العاكفين» بين «الطائفين» و «الناظرين» آمده است.

از کنار هم قرار‌دادن مطالب گذشته می‌توان نتیجه گرفت که مراد از «عاکفین» در آیه ١٢٥ سوره «بقره»، اعتكاف‌كنندگان در مسجدالحرام هستند. هم‌چنین از این آیه می‌توان چند نکته در فضيلت اعتكاف برداشت کرد:

١. انتخاب شریف‌ترین مکان برای اعتکاف: اضافه‌شدن کلمه «بیت» به «الله» براي ملکیت نیست، زيرا خداوند که نیازی به خانه ندارد؛ ضمن اين‌كه عالَم، مِلك خداست؛ بلکه اين اضافه برای نشان‌دادن عظمت و شرافت این مکان است. در حقيقت، خداوند بهترین و شریف‌ترین مکان را برای اعتكاف برگزيده است.[٣٧٢]

٢. انجام اعتکاف در مکانی پاک: خداوند دستور می‌دهد تمام آلودگی‌های مادی و معنوی از مسجد‌الحرام، که مکان معتكفان است، پاک شود و اين خود، فضيلتي براي اعتكاف و معتكفان است و در مقابل، آنان نیز باید طهارت این مکان را حفظ کنند.[٣٧٣]

٣. خدمت به معتکفان، مقامی بزرگ: خداوند، پيامبر اولوالعزم و خليل خود و پيامبر ديگر و


[٣٦٩]. «قال رسول الله ص إن الله عز و جل في كل يوم و ليلة عشرين و مائة رحمة تنزل على هذا البيت ستون منها للطائفين و أربعون للعاكفين و عشرون للناظرين» (مجمع‌البيان في تفسير القرآن، ج‌١، ٣٨٥).

[٣٧٠]. ر.ک: الکافی، باب الطواف و استلام الارکان، ج٤، ص٤٠٦.

[٣٧١]. ر.ک: الکافی، ج٤، ص٢٤٠.

[٣٧٢]. «أَنْ طَهِّرا بَيْتِيَ‌ لِلطَّائِفِينَ»‌ إضافة البَيْتِ‌ إلى‌ ضمير الجلالة، للتّشريفِ و التّعظيم» (الطراز الاول و الکناز لما علبه فی اللغه العرب، ج٣، ص١٩٢)‌.

[٣٧٣]. ر.ک: کافی، ج٤، ص٤٠٠.