حدیث حوزه - حدیث حوزه - الصفحة ٤٤ - گونهپژوهی پژوهشهای فقهالحدیثی خاورشناسان

چشم مي‌خورد که محتواي آن‌ها حقوق زناشويي زوجين و احکام جزائي مرتبط به آن مي‌باشد. در روايات فقهي و آثار فقيهان نيز «احصان» و مشتقات آن بيشتر در مجازات زنا و تخطي در روابط جنسي به‌كار رفته است. در نگاه جان برتُن، نوعي تنوع ديدگاه در تبيين اصطلاح «احصان» ميان مفسران و فقيهان مسلمان وجود دارد؛ از اين رو، آراي مختلفي در اصطلاح‌شناسي «احصان» در لغت و فقه اسلامي مطرح شده است. عدم رعايت شرط احصان در روابط زناشويي، مجازات رجم را به دنبال دارد، لكن تحققِ احصان شرايطي از جمله: تأهل، اسلام، عدم عذر در استمتاع از همسر و... دارد؛ «رجم» فاقد پشتوانة قرآني در مصحف فعلي از قرآن است و آيه‌اي ناظر به آن وجود ندارد، اما برخي از صحابه در مرحله جمع و تدوين قرآن، قرآني‌بودن دليل اثباتي حكم رجم را ادعا کردند، لكن به دليل فقدان شاهد، ادعاي آنان پذيرفته نشد. ميان برخي از صحابه و گروه‌هاي خوارج و معتزله در خاستگاه مجازات رجم، اختلاف جدي وجود دارد. تنها دليل اثبات مشروعيت رجم، سنت فقهي است كه جان برتُن كوشيده است پيشينة تاريخي آن را از عصر پيامبر٩ و صحابه تا عصر تابعان و ائمه مذاهب فقهي گزارش كند و توصيفي از رجم در مسيحيت، يهود و كتاب مقدس ارائه كرده است.

نتیجه‌گیری

روش فقه‌الحدیثی خاورشناسان بیشتر رویکرد تحلیل تاریخی دارد تا معناشناسی محض مفردات و ترکیبات متن توصیفی. سیاست، مسئله زن و نظام جزائی، از موضوعات دارای بسامد بالا در پژوهش‌های خاورشناسان است. خاورشناسان در مطالعات فقه‌الحدیثی به موضوعات اختلافی بین مذاهب توجه جدی دارند و از نتایج آن در ترسیم نگره‌های مختلف فقهی، کلامی و... بهره می‌گیرند.