قبلاً گذشت[٣٩٢] که ايشان قبل از بعثت نيز در غار حرا معتکف می‌شدند، اما دربارة اعتکاف بعد از رسالت ايشان در مکه گزارشی يافت نشد. با بررسي روايات روشن مي‌شود كه پيامبر ٩ بعد از هجرت به مدینه، از همان سال اول اعتکاف در مسجد را آغاز كردند و گاهي زمان‌هاي ديگري اعتكاف مي‌کردند، اما كم كم دهة آخر ماه مبارک رمضان زمان ثابتی برای انجام این عبادت شد. نکتة مهم، آغاز اعتکاف هرساله، با آغاز حکومت اسلامی است که نشان از وظیفة حکومت در برپایی شعائر دینی و سنت اعتکاف دارد.

نمونة سوم: انجام قضای اعتکاف سال گذشته

برخي از مستحبات، قابليت قضا دارند. فقها اين قبيل اعمال را جزو مستحبات مؤكد مي‌دانند.[٣٩٣] اعتكاف، از اين گروه است. در سال دوم هجرت، رسول‌خدا ٩ به دلیل حضور در غزوة بدر، موفق به انجام اعتکاف در ماه رمضان نشدند. ايشان در سال بعد (سال سوم) قضای اعتكاف سال گذشته را به‌جا آورده و دهة دوم و سوم ماه مبارک (يعني ٢٠ روز) را در مسجد معتکف شدند.[٣٩٤] انجام قضای اعتکاف سال گذشته، با توجه به این‌که اين عمل به خودي خود مستحب است، اهمیت و جایگاه این عبادت را در نظر پیغمبراکرم٩ نشان می‌دهد.

i. جمع‌بندی دستة سوم روایات: سیره عملی پیغمبراکرم ٩ برای مسلمانان جایگاه ویژه‌ای دارد و صحابه نيز به حفظ و عمل به آن اهتمام مي‌ورزيدند. وقتی اصحاب، توجه حضرت را به عملي مشاهده می‌کردند، برایشان دربارة فضیلت ویژة آن عمل، یقین پیدا می‌شد و انجام آن را جزئی از برنامة‌ عبادی خود قرار می‌دادند. اعتکاف هرسالة پيامبر موجب شد تا مسلمانان برای درك اين فضیلت بزرگ با ايشان همراه شده و اعتكافي جمعی را سامان دهند.[٣٩٥] اين سيره اكنون نيز بين مسلمانان رايج است كه

[٣٩٢]. در بخش «پیشینة اعتکاف در اسلام و ادیان گذشته».

[٣٩٣]. ر.ک: تهذیب‌الاحکام، باب الاغسال المفترضات و المسنونات، ج١، ص١٠٣.

[٣٩٤]. ر.ک: کافی، ج٤، ص١٧٥.

[٣٩٥]. ابوسعید خدری می‌گوید: «اعتكف رسول‌الله عشر الأول من رمضان و اعتكفنا معه فأتاه جبريل فقال: إن الذي تطلب امامك، فاعتكف العشر الأوسط فاعتكفنا معه فأتاه جبريل..» (صحیح بخاری، ج١، ص١٩٨).