سلسله عملیات های والفجر و به طور مشخص دو عملیات والفجر٤ (دهانه شیلر) و والفجر٥ (دربندیخان) را بررسی کرد. فرمانده نیروی زمینی ارتش ابتدا به تبیین جایگاه حساس مقطع کنونی در راهبرد جنگ پرداخت و درمورد دشواری های این مقطع گفت: «در نقطه نظر کلی ما به مرحله ای از جنگ رسیده ایم که الآن تقریباً قفل شده است. یعنی در همه جا دشمن طوری در جلوی ما قرار گرفته که ما برای حمله به او به سادگی قبل نمی توانیم برخورد کنیم.»

وی در ادامه ضمن تشریح ادوار راهبردی نظامی ایران از آغاز جنگ تا عملیات رمضان، پیدایش وقفه در اجرای سلسله عملیات های والفجر و تأثیر اختلاف نظر در روحیه فرماندهان رده های مختلف برای اجرای عملیات های مذکور را دو آسیب در راهبرد نظامی ایران برشمرد و افزود: «والفجر ٢ و ٣ که والفجر موفقیت ما بود، بعد از آن ما دیدیم که ... داریم با وقفه می جنگیم. دو جا عمل می کنیم، مدتی طول می کشد و این بار من یادم هست که خیلی امیدوار بودم که شیلر به زودی انجام بشود. ... متأسفانه ... ما نتوانستیم عملیات شیلر را زود انجام بدهیم، به طوری که دشمن حتی با فرصت به دست آمده از محور سورکوه عقب نشینی کرد. همین مسائل برای دربندیخان هم بوده است. ... اگر امروز سازوبرگ و اسلحه جلوی کار ما را نمی تواند بگیرد، می بینیم زمین جلوی کار ما را می گیرد، دشمن دارد جلوی کار ما را می گیرد. می بینیم جنگیدن در روز کابوسی شده و جلوی کار ما را می گیرد. نور ماه دارد جلوی کارمان را می گیرد. از این طرف هم دشمن [از] فشار روانی دست نکشیده است، از کارهای جوسازی دست نکشیده است. خیلی راحت دو موشک به اندیمشک می زند دو [موشک] هم به دزفول می زند.»[١]

صیاد شیرازی سپس در توضیح آسیب دوم راهبرد نظامی ایران با انتقاد تلویحی از عملکرد قرارگاه نجف گفت: درحال حاضر، «اختلافات عجیبی بین روحیه قرارگاه های رده بالا هست که خود ما هستیم، رده پایین تر که مثلاً [قرارگاه] نجف است و رده پایین تر که قرارگاه عمل کننده است. چه طوری اختلاف هست؟ به قرارگاه رده بالا می گوییم وضعیت چه طوری است، می گوید ما برای عملیات نقطه روشن نداریم و فکر می کنیم که تضمینی ندارد. ... بعد به نظرمان می رسد که خود فرماندهان[لشکرها] بیایند گزارش بدهند. آنهایی که شب و روز جان کندند و برای خدا در پشت دشمن رفتند و از زوایای مختلف دشمن را شناسایی کردند. بعد می بینیم که در جواب گفته که ما حدود ٧٠ الی ٨٠ درصد عملیات را تضمین می کنیم. ما رفتیم دیدیم و می شود عمل کرد. بعد می گوییم این چه ارزیابی است که به این نتیجه می رسد؟»[٢]

فرمانده نیروی زمینی ارتش پس از تبیین دلایل تأخیر در اجرای عملیات های والفجر، درمورد سرنوشت عملیات والفجر٤ و ٥ گفت: «ما در این چند روزه فرازونشیب های گوناگون در بحث ها و تدابیر خودمان داشتیم و به جایی رسیدیم که آمدیم بین این دو عملیات به علت کمبودهایی که درمجموع داریم، یکی را انتخاب کنیم. ... به این نتیجه رسیدیم که هر دو را باید با قاطعیت و با یاری خداوند انجام بدهیم؛ منتها آنکه تقدم دارد والفجر٥ است ... . دیشب ساعت ٩:٣٠ شب، این دستور قاطع صادر شد که به یاری خداوند عملیات دربندیخان با قاطعیت انجام بشود و خیلی زود هم انجام بشود و قرار شد که ما هم از منطقه خارج نشویم تا این کار انجام بشود. ... دو

[١] سند شماره ١٢٧٨٢/پ ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جلسه ارزیابی عملیات در بمو و شیلر (عملیات والفجر٤)، (قرارگاه خاتم الانبیا، ٩/٧/١٣٦٢، نوار شماره ١٢٧٨٢)، صص ٥ - ٤.

[٢] همان، صص ٦ - ٥.