روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٨٢٤ - روزشمار جنگ جمعه ٨ مهر ١٣٦٢ ٢٢ ذیحجه ١٤٠٣ ٣٠ سپتامبر١٩٨٣
ضمیمه گزارش٦٢٠: دلایل تردیدهای موجود برای اجرای عملیات والفجر٥ در منطقه دربندیخان
اهمیت تداوم عملیات های والفجر و ضرورت توجه واقع بینانه به مشکلات پیش روی اجرای این عملیات ها به گونه ای است که در وضعیت کنونی تصمیم فرماندهان ارشد ارتش و سپاه برای تعیین اولویت اجرای عملیات های والفجر٤ (دهانه شیلر) و والفجر٥ (دربندیخان) حساسیت خاصی یافته است و در طول دو روز گذشته، فرماندهان ارشد ارتش و سپاه در قرارگاه های خاتم الانبیا(ص) و نجف جلسات متعددی برای تصمیم گیری نهایی درباره اجرای عملیات آتی در سطح قرارگاهی و لشکری برگزار کردند. نکته قابل تأمل این است که تردید فرماندهان قرارگاه نجف و یگان های تحت امر درباره اجرای عملیات والفجر٥ (دربندیخان) از یک سو به دلیل دقت در جزئیات عملیات و مخالفت همه فرماندهان (به استثنای محمدابراهیم همت فرمانده لشکر٢٧ حضرت رسول(ص)) با اجرای عملیات دربندیخان بوده است؛ به ویژه دستور ابلاغ شده به لشکر٣١ عاشورا و لشکر١٧ علی بن ابی طالب(ع) مبنی بر آمادگی برای انتقال به منطقه عملیاتی والفجر٤ در دهانه شیلر، موضوع لغو عملیات والفجر٥ (دربندیخان) را در ذهن فرماندهان قطعی و حتمی ساخته بود و در میان فرماندهان[١] و مسئولانی که از قبل مخالف اجرای عملیات بودند و صرفاً به اقتضای شرایط کنونی آن را پذیرفته اند حالت بهت زدگی و ناامیدی کاملاً مشهود است.
از سوی دیگر، اتفاق نظر همه فرماندهان بر لزوم وجود مهتاب[٢] هنگام حمله به پایگاه های دشمن، که پیش از این به دلیل عدم توجه کافی به مشکلات و مسائل این منطقه از آن غفلت شده بود، بر تردید ها افزوده است؛ زیرا تا چندی قبل، خبری از ضرورت مهتاب در مباحث فرماندهان نبود. در مباحث پیشین مانور مطرح شده بود نیروها باید یک تا سه روز در تاریکی شب با استفاده از نور ستاره ها، از راه های صخره ای و صعب العبور و دور و دراز کوهستانی از میان ضدانقلاب عبور کرده، به نقطه هجوم برسند.[٣]
[١] سرهنگ جاودانی فرمانده ارتش در قرارگاه نجف درمورد اجرای عملیات والفجر٥ در منطقه دربندیخان گفت: «من به سرهنگ صیاد شیرازی هم گفتم که ما صرفاً بر مبنای انجام وظیفه و تکلیفی که شما نمودید عمل می کنیم.» (سند شماره ٢٧٥/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه نجف در عملیات والفجر٤، حسین اردستانی، ١٥/٦/١٣٦٢ تا ١١/٧/١٣٦٢، صص ١٥ - ٦.) فرمانده لشکر١٧ علی بن ابی طالب(ع) دراین باره گفت: «فرمانده گردان های لشکر١٧ متذکر مشکلات شده اند، ولی گفته اگر تکلیف شود انجام بدهیم [انجام می دهیم.].» (سند شماره ٢٨٤/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه خاتم الانبیا(ص) در عملیات والفجر٤، داوود رنجبر، ٣٠/٦/١٣٦٢ تا ١٠/٧/١٣٦٢، ص٢٥٨.)
[٢] علی شمخانی درباره تفاوت گزارش فرماندهان لشکر٢٧ و مشکل نبود مهتاب برای راه پیمایی نیروها در عملیات والفجر٥ در منطقه دربندیخان می گوید: «به نظر می آید این نور ماهی که بچه های لشکر رسول الله(ص) مطرح کردند، این نور ماه بیشتر است، چون نقطه ضعف زیادی در صحبت هایشان بود. نظر خود حاج همت اصلاً مخالف آنها بود و صحبت نکرد و بیرون رفت و گفت که مشکلات دارم. نور ماه یک زمین است که اینها بحث می کنند. یعنی همین الآن متوجه شدند که نقطه ضعف زیاد دارند و قادر به عمل نیستند؛ لذا نور ماه را قبول کردند، و الاّ قبلاً حاج همت اصلاً روی نور ماه صحبت نمی کرد. می گفت که شما همین امروز صبح به من بگویید سه روز دیگر عمل می کنم. همین امروز صبح می گفت.» (سند شماره ١٢٧٧٧/پ ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جلسه طراحی و آماده سازی عملیات قرارگاه خاتم الانبیا(ص)، (قرارگاه خاتم الانبیا(ص)، ٨/٧/١٣٦٢، نوار شماره١٢٧٧٧)، ص١٨.)
[٣] سند شماره ٢٧٥/د مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: دفترچه ثبت جنگ راوی قرارگاه خاتم الانبیا در عملیات والفجر٤، داوود رنجبر، ٣٠/٦/١٣٦٢ تا ١٠/٧/١٣٦٢، صص ٢١٥ - ٢١٣.