روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢٨٦ - روزشمار جنگ یکشنبه ١٣ شهریور ١٣٦٢ ٢٦ ذیقعده ١٤٠٣ ٤ سپتامبر ١٩٨٣
داد و مدت زمان هر بار شناسایی در ارتفاعات منطقه را ٥ تا ٦ روز عنوان کرد. وی با اشاره به دشواری های شناسایی بمو و زیمناکوه، کار شناسایی در روی ارتفاع بمو را به علت جنس صخره ای آن، بسیار مشکل توصیف کرد و گفت: «زمین [این منطقه] عمدتاً صخره ای است که راهکار محدودی دارد.» همت در ادامه افزود: «تصرف و تأمین سد دربندیخان[١] که در اینجا به عنوان هدف در نظر گرفته شده است، امکان پذیر نیست. تصرف سد خیلی مشکل است.»
براساس گزارش فرمانده لشکر٢٧ باتوجه به حضور عناصر دشمن و ضدانقلاب در منطقه و جنس صخره ای زمین منطقه و نبود عقبه مناسب، به نظر می رسد مشکلاتی جدی پیش روی اجرای عملیات والفجر ٥ در منطقه دربندیخان وجود دارد.
در این نشست توجیهی نیز همچون جلسات روزهای گذشته، مسائلی نظیر محدودیت زمان، کمبود نیرو و اولویت بندی عملیات دهانه شیلر و عملیات دربندیخان بیش از دیگر موضوعات، تصمیم گیری فرماندهان درمورد اجرای عملیات های والفجر٤و ٥ را تحت الشعاع قرار داد.
علی شمخانی قائم مقام فرماندهی کل سپاه و غلامعلی رشید معاونت عملیات قرارگاه خاتم الانبیا(ص)، عقیده داشتند که در وضعیت فعلی به دلیل نزدیکی فصل سرما، عملیات دهانه شیلر باید قبل از پانزدهم مهرماه انجام شود. علاوه براین، این فرماندهان باتوجه به نیاز محورهای سورن و پنجوین به لشکرهای قوی و کمبود نیرو برای اجرای عملیات والفجر٤ در دهانه شیلر، بر تقویت لشکر١٤ امام حسین(ع) ازطریق انتقال لشکر١٧ علی بن ابی طالب(ع) به مریوان تأکید می کردند.[٢] در مقابل، عزیز جعفری فرمانده قرارگاه نجف و محمدابراهیم همت فرمانده لشکر٢٧ حضرت رسول(ص) معتقد بودند عملیات والفجر٥ به علت پیوستگی ارتفاعات، دشواری عملیات منطقه و نبود جاده، نیازمند نیروهای کیفی است؛ براین اساس، فرمانده لشکر٢٧ اصرار داشت که لشکر١٧ به دلیل آشنایی با منطقه دربندیخان و داشتن نیروهای کیفی در منطقه بماند و درواقع حضور آنان را باعث تضمین بیشتر موفقیت عملیات می دانست.
درمجموع، مباحث مطرح شده میان فرماندهان بیانگر این بود که استعداد مورد نیاز برای اجرای عملیات های دربندیخان و دهانه شیلر ممکن است به بیش از ١٠٠ گردان برسد. ازاین رو کمبود نیرو و محدودیت زمان، انجام این دو عملیات بزرگ را با مشکل مواجه می ساخت.
[١] محمدابراهیم همت درمورد سد دربندیخان گفت: «عراق بیشتر از دو سد ندارد، یکی سد دربندیخان و دیگری سد دوکان هست که مقابل سردشت است، یعنی این سد، بغداد و بصره را تأمین می کند. سد دربندیخان برزگ ترین سد عراق است؛ عمق سد ١٨٠ متر است این بیشتر از حد استاندارد است. الآن عمق آب تا ١٢٠ متر است. ارتفاع سد ١٨٠ متر است ارتفاع مشرف به سد از ١٨٠٠، ١٩٠٠ تا آخر هفتصد الی ششصد پایین می آید.» (سند شماره ١٢٩٠٢/پ ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جلسه بررسی منطقه عملیاتی والفجر٥، (قرارگاه خاتم الانبیا(ص) در عملیات والفجر٤، ١٣/٦/١٣٦٢، نوار شماره١٢٩٠٢)، صص ١و ٧و ١١-١٠.)
[٢] سند شماره ١٢٩٠٢/پ ن مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: جلسه بررسی منطقه عملیاتی والفجر ٥، (قرارگاه خاتم الانبیا، ١٣/٦/١٣٦٢، نوار شماره ١٢٩٠٢)، صص ٢٨ - ١.