عراق و با حضور هیئت هایی از ٣٤ کشور آسیایی، افریقایی، اروپایی و امریکای شمالی و جنوبی در تهران تشکیل شد. در این گردهمایی که با حضور روحانیون و علمای دینی، اندیشمندان مسلمان، اساتید دانشگاه، نمایندگانی از جنبش های آزادی بخش اسلامی و کارشناسان حقوقی برگزار شد، شماری از اعضای دادگاه بین الملل اسلامی نیز حضور داشتند. در قطعنامه پایانی این نشست، ضمن محکومیت رژیم صدام به دلیل تحمیل جنگ و جنایات جنگی علیه ایران، بر نامشروع بودن رژیم بعثی عراق و ضرورت محاکمه صدام به جرم ارتکاب جنایات متعدد علیه جمهوری اسلامی ایران و مردم مسلمان عراق تأکید شد.[١] به نظر می رسد تشکیل این دادگاه و نیز برگزاری اجلاس جهانی بررسی جنایات صدام، پاسخی بود به برگزاری گردهمایی عمومی (خلقی یا توده ای) اسلامی در آوریل سال ١٩٨٣ (فروردین و اردیبهشت ١٣٦٢) که با حضور تعدادی از روحانیون مسلمان از کشورهای مختلف اسلامی در بغداد برگزار شد؛ اجلاس مذکور تلاش داشت ضمن حمایت از مواضع عراق، در جنگ ایران و عراق میانجیگری کند که این اقدام آن با ناکامی مواجه شد.

فعالیت های هیئت دادگاه بین الملل اسلامی مورد توجه و تحلیل رسانه های بین المللی نیز قرار گرفت. رادیو بی بی سی مأموریت این هیئت را ارزیابی خسارت هایی دانست که توسط عراق به مناطق غیرنظامی ایران وارد شده است، بااین حال، رادیو بغداد این دادگاه را فاقد هرگونه صلاحیت رسمی و قانونی معرفی کرد و باوجود درخواست های مکرر هیئت مذکور برای بازدید از عراق مدعی شد: «این دادگاه به اصطلاح اسلامی بین المللی، عراق را از تشکیل خود و یا از طرفی که این مأموریت را به او واگذار کرده اطلاعی نداده و نگفته است که در نظر دارد تا از عراق دیدن کند. ... بلکه مستقیماً عازم ایران شده و اظهاراتی کرده است که آشکارا بوی جانب داری از رژیم ایران از آن به مشام می رسد و به همین جهت سمت و صلاحیت حکمیت و داوری از آن منتفی می گردد.» این رادیو همچنین مأموریت دادگاه بین الملل اسلامی را «تنها یک مأموریت تبلیغاتی محض و به نفع رژیم [امام] خمینی» معرفی کرد.

٩. دیپلماسی ایران

در این دوره پویایی خاصی در روابط دیپلماتیک ایران مشاهده می شود. برخی از اقدامات انجام شده در این مقطع، ثمرات خود را در دوره های بعدی نشان داد. پایان سفر دوره ای وزیر امور خارجه ایران به یازده کشور آسیایی - افریقایی؛ سفر هیئت پارلمانی ایران به کره شمالی و چین؛ سفر وزیر امور خارجه ایران به چین؛ شرکت ولایتی در اجلاس بین المللی مسئله فلسطین و سخنرانی وی در مجمع عمومی سازمان ملل ازجمله مهم ترین رویدادها در عرصه روابط خارجی ایران در بازه زمانی کتاب ٢٧ روزشمار جنگ ایران و عراق محسوب می شوند.

[١] روزنامه جمهوری اسلامی، ٣/١٠/١٣٦٢، صص ٢ و ١٠.