ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ٥٠٢ - اقسام سه گانه زندگانى در آيات قرآنى
(أَنَّكَ تَرَى الْأَرْضَ خاشِعَةً، فَإِذا أَنْزَلْنا عَلَيْهَا الْماءَ اهْتَزَّتْ وَ رَبَتْ، إِنَّ الَّذِي أَحْياها لَمُحْيِ الْمَوْتى)،[١] و نيز فرموده:
(وَ ما يَسْتَوِي الْأَحْياءُ وَ لَا الْأَمْواتُ)،[٢] و نيز فرموده:(وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ)،[٣] و اين آيه شامل حيات همه اقسام زنده مىشود، چه انسان و چه حيوان و چه گياه.
[اقسام سه گانه زندگانى در آيات قرآنى]
همانطور كه آيات فوق موجود زنده را سه قسمت مىكرد، آيات زير هم زندگى را چند قسمت مىكند:
(وَ رَضُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا وَ اطْمَأَنُّوا بِها).[٤](رَبَّنا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَ أَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ).[٥] كه دو بار زنده كردن در آيه، شامل زندگى در برزخ و زندگى در آخرت مىشود و آيه قبلى هم از زندگى دنيا سخن مىگفت، پس زندگى هم سه قسم است، همانطور كه زندگان سه قسم هستند.
و خداى سبحان با اينكه زندگى دنيا را زندگى دانسته، ولى در عين حال در مواردى از كلامش آن را زندگى پست و خوار و غير قابل اعتنا دانسته، از آن جمله فرموده:
(وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مَتاعٌ).[٦](تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَياةِ الدُّنْيا).[٧](تُرِيدُ زِينَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا).[٨](وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ).[٩](وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلَّا مَتاعُ الْغُرُورِ).[١٠]
[١] تو زمين را مىبينى كه بى حركت افتاده، همين كه ما آب را بر آن نازل مىكنيم، به جنب و جوش مىافتد، و پف مىكند، آن كسى كه آن را زنده كرد همان كسى است كه مردگان را زنده خواهد كرد. سوره فصلت، آيه ٣٩
[٢] زندگان همه با هم برابر نيستند، مردگان هم مساوى نيستند. سوره فاطر، آيه ٢٢
[٣] ما چنين كردهايم كه زندگان از آب زنده باشند. سوره انبياء، آيه ٣٠
[٤] به زندگى راضى و قانع شدند و به آن دل بستند. سوره يونس، آيه ٧
[٥] پروردگارا دو بار ما را ميراندى و دو بار زنده كردى. سوره مؤمن، آيه ١١
[٦] زندگى دنيا در برابر زندگى آخرت جز چيز كوچكى نيست. سوره رعد، آيه ٢٦
[٧] شما همه در پى كالاى پست هستيد. سوره نساء، آيه ٩٦
[٨] زينت زندگى پست را مىخواهى. سوره كهف، آيه ٢٨
[٩] زندگى پست دنيا جز بازى و بيهوده كارى نيست. سوره انعام، آيه ٣٢
[١٠] زندگى دنيا به جز دام فريب چيز ديگرى نيست. سوره حديد، آيه ٢٠