و نيز فرموده:(وَ تَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ صِدْقاً وَ عَدْلًا)[١]، و قضاى خدا و يا نوعى از خلق او را كلمه خوانده، و فرموده:(ما نَفِدَتْ كَلِماتُ اللَّهِ)[٢] كه توضيح بيشترش خواهد آمد.

[موارد استعمال لفظ قول در قرآن مجيد]

و اما لفظ قول را در قرآن مجيد بطور عموم استعمال كرده، يعنى هم سخن گفتن خدا با انسان را شامل مى‌شود، و هم با غير انسان را، از آن جمله در مورد انسان فرموده:(فَقُلْنا يا آدَمُ إِنَّ هذا عَدُوٌّ لَكَ وَ لِزَوْجِكَ) پس گفتيم اى آدم، اين ابليس دشمن تو و دشمن همسر تو است. [٣] و در مورد ملائكه فرموده:(إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً) آن زمان كه پروردگارت به ملائكه گفت: من در زمين جانشين خواهم نهاد.[٤] و نيز فرموده:(إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِينٍ) آن زمان كه پروردگارت به ملائكه گفت، من بشرى از گل خواهم آفريد.[٥] و در مورد ابليس فرموده:(قالَ يا إِبْلِيسُ ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ) فرمود:

اى ابليس چه عامل و انگيزه‌اى تو را از اينكه سجده كنى در برابر چيزى كه من به دست خود آفريده‌ام بازداشت؟.[٦] و در مورد غير صاحبان عقل فرموده:(ثُمَّ اسْتَوى‌ إِلَى السَّماءِ وَ هِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَ لِلْأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً، قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ) سپس به خلقت آسمان كه دودى بيش نبود بپرداخت، پس به آسمان و زمين گفت: چه بخواهيد و چه نخواهيد بايد بيائيد، گفتند: به طوع و رغبت آمديم.[٧] و نيز فرموده:(قُلْنا يا نارُ كُونِي بَرْداً وَ سَلاماً عَلى‌ إِبْراهِيمَ) به آتش گفتيم بر ابراهيم سرد و بى آزار شود.[٨] و نيز فرموده:(وَ قِيلَ يا أَرْضُ ابْلَعِي ماءَكِ وَ يا سَماءُ أَقْلِعِي)[٩] گفته شد اى زمين آب‌

[١] سوره انعام، آيه ١١٥

[٢] سوره لقمان، آيه ٢٧

[٣] سوره طه، آيه ١١٧

[٤] سوره بقره، آيه ٣٠

[٥] سوره ص، آيه ٧١

[٦] سوره ص، آيه ٧٥

[٧] سوره فصلت، آيه ١١

[٨] سوره انبياء، آيه ٦٩

[٩] سوره هود، آيه ٤٤