اما نكته اول: گفتار ابراهيم ع اقتضا مى‌كرد كه خداى تعالى عمل احيا را به دست خود آن جناب اجرا كند، لذا مى‌فرمايد: چهار مرغ بگير ، و سپس آنها را به دست خود ذبح كن ، و بعد بر سر هر كوهى قسمتى از آن بگذار ، كه در اين سه جمله، و در جمله سپس آنها را بخوان ، مطلب به صيغه امر آمده و در آيه‌(يَأْتِينَكَ سَعْياً) خداى تعالى دويدن مرغان، به سوى ابراهيم ع را كه همان زنده شدن مرغان است مرتبط و متفرع بر دعوت او كرده، پس معلوم مى‌شود آن سببى كه حيات را به (مرده‌اى كه قرار است زنده شود) افاضه مى‌كند، همان دعوت ابراهيم ع است، با اينكه ما مى‌دانيم كه هيچ زنده شدن و احيايى بدون امر خداى تعالى نيست، پس معلوم مى‌شود كه دعوت ابراهيم ع به امر خدا، به نحوى متصل به امر خدا بوده كه گويى زنده شدن مرغان هم از ناحيه امر خدا بوده، و هم از ناحيه دعوت او، و اينجا بود كه ابراهيم ع كيفيت زنده شدن مرغان يعنى افاضه حيات از طرف خدا به آن مردگان را مشاهده كرد، و اگر دعوت ابراهيم ع متصل به امر خدا- و آن امر كن است كه هر وقت خداوند بخواهد چيزى را ايجاد كند مى‌فرمايد: كن فيكون - نبود، گفتار او هم مثل گفتار ما مى‌شد، كه جز با خيال، اتصالى به امر خدا ندارد، و خود او نيز مثل ما مى‌شد كه اگر هزار بار هم به چيزى بگوئيم: كن موجود نمى‌شود، و خلاصه كلام اينكه در عالم هستى هيچ چيزى تاثير گزاف و بيهوده ندارد.

اما نكته دوم: كه گفتيم: در كلمه موتى است، از اين كلمه فهميده مى‌شود كه كثرت مردگان دخالتى در سؤال آن جناب داشته، و اين دخالت لا بد از اين جهت است كه وقتى جسدهاى متعددى بپوسند، و اجزاى آنها متلاشى شده، و صورتها دگرگون گردد، حالت تميز و شناخت فرد فرد آنها از بين مى‌رود و كسى نمى‌فهمد مثلا اين مشت خاك، خاك كدام مرده است، و همچنين ديگر ارتباطى ميان اجزاى آنها باقى نمى‌ماند، و همه در ظلمت فنا گم شده و چون داستانهاى فراموش شده از ياد مى‌روند، نه در خارج خبرى از آنها باقى مى‌ماند، و نه در ذهن، و با چنين وضعى، چگونه قدرت زنده كننده به همه آنها و يا به يكى از آنها احاطه پيدا مى‌كند؟! در حالى كه محاطى در واقع نمانده، تا محيطى به آن احاطه يابد.

و اين همان اشكالى است كه فرعون به موسى كرد، و گفت:( فَما بالُ الْقُرُونِ‌)