ص نازل شده، و احدى از مفسرين نگفته و حتى احتمالش را هم نداده كه تكه تكه نازل شده باشد، و حد اقل احتمال مى‌دهيم كه يك باره نازل شده باشد، مشتمل بر اين نكته است كه رسول خدا ص در انظار مردم نماز مى‌خوانده، و بعضى از مردم او را از اين كار نهى مى‌كردند، و در مجالس قريش از او بدگويى مى‌كرده‌اند، و اگر قبل از سوره علق قرآن بر آن جناب نازل نشده بود، پس رسول خدا ص چگونه نماز مى‌خوانده، و در نمازش چه مى‌گفته؟ سوره علق هم از نماز به غير از امر سجده كه دستورى ديگر نداده، پس معلوم مى‌شود آن جناب قبل از سوره علق نمازى داشته و كسانى بوده‌اند كه آن جناب را از نماز نهى مى‌كرده‌اند، و از نهى خود دست بردار نبوده‌اند، مگر اينكه بگويى منظور از اين نمازگزار شخصى ديگر غير از رسول خدا ص است، و اين حرف بطلانش روشن است، براى اينكه در آخر سوره به خود آن جناب خطاب نموده مى‌فرمايد:(كَلَّا لا تُطِعْهُ) آن كسى را كه به تو مى‌گويد نماز مخوان اطاعت مكن، بلكه هم چنان خدا را سجده كن، و به او نزديك شو. اينك آياتى از همين سوره كه دلالت بر بطلان قول مزبور دارد:(أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى‌ عَبْداً إِذا صَلَّى أَ رَأَيْتَ إِنْ كانَ عَلَى الْهُدى‌. أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوى‌. أَ رَأَيْتَ إِنْ كَذَّبَ وَ تَوَلَّى. أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرى‌؟. كَلَّا لَئِنْ لَمْ يَنْتَهِ لَنَسْفَعاً بِالنَّاصِيَةِ. ناصِيَةٍ كاذِبَةٍ خاطِئَةٍ. فَلْيَدْعُ نادِيَهُ. سَنَدْعُ الزَّبانِيَةَ. كَلَّا لا تُطِعْهُ وَ اسْجُدْ وَ اقْتَرِبْ.)[١] پس از اين سوره استفاده مى‌شود كه رسول خدا ص قبل از نازل شدن اولين سوره از قرآن هم نماز مى‌خوانده، و خود بر طريق هدايت بوده و احيانا ديگران را هم امر به تقوا مى‌كرده، و اين همان نبوت است، ولى رسالت نيست، و بهمين جهت اين وضع آن جناب را انذار نناميده، پس آن جناب قبل از بعثت هم نبى بوده، و نماز مى‌خوانده، با اينكه هنوز قرآن بر او نازل نشده بود، و سوره حمد كه جزء نماز است نيامده، و مامور به تبليغ نشده بود.

[١] آيا ديدى آن كسى را كه بنده‌اى را از اينكه نماز بخواند نهى مى‌كرد، تو اى نهى كننده هيچ مى‌دانى كه اگر آن بنده بر راه راست باشد، و يا به پرهيزكارى دستور دهد، ديگر جا ندارد كه تو او را از نمازش نهى كنى، اى پيامبر تو بگو آيا مى‌دانى آن نهى كننده را كه اگر تو را تكذيب كند، و از تو روى بگرداند چه كيفرى خواهد داشت؟ راستى آيا او نمى‌داند كه خدا رفتار او را مى‌بيند، و از قصد او اطلاع دارد؟ بداند كه جريان به اين سادگى‌ها نيست اگر از آزار پيامبر دست برندارد موى پيشانى او را كه موى پيشانى مردى دروغگو و خطاكار است خواهيم گرفت، پس بايد اهل مجلس و قبيله و عشيره خود را بخواند، تا او را يارى دهند ما هم به زودى زبانه دوزخ را عليه او خواهيم خواند، تا او را فراگيرد. نه چنان است فرمان او مبر و نماز را ترك مكن هم چنان سجده كن و نزديك شو. سوره علق آيه ١٩