ترجمه تفسیر المیزان - علامه طباطبایی - الصفحة ١٣٩ - امتثال دستورات رسول الله
و در مورد قضا فرموده:(وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ، وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ، فَقَدْ ضَلَّ ضَلالًا مُبِيناً)[١].
و نيز فرموده:(وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ)[٢] و ما مىدانيم كه مراد از اختيار در اين آيه قضا و تشريع و يا حد اقل اعم از آن و از غير آن است، و شامل آن نيز مىشود.
و قرآن كريم تصريح كرده به اينكه كتابى است نسخ ناشدنى، و احكامش به همان حال كه هست تا قيامت خواهد ماند، و فرموده:(وَ إِنَّهُ لَكِتابٌ عَزِيزٌ لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ، تَنْزِيلٌ مِنْ حَكِيمٍ حَمِيدٍ)[٣].
و اين آيه مطلق است، و به اطلاقش شامل بطلان به وسيله نسخ نيز مىشود، پس به حكم اين آيه آنچه كه خدا و رسولش تشريع كردهاند، و هر قضايى كه راندهاند، پيرويش بر فرد فرد امت واجب است، خواه اولى الامر باشد يا نه.
از اينجا روشن مىشود كه جمله:(أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ) حق اطاعتى كه براى أولى الامر قرار مىدهد، اطاعت در غير احكام است، پس به حكم هر دو آيه، أولى الامر و ساير افراد امت در اينكه نمىتوانند احكام خدا را زير و رو كنند يكسانند. بلكه حفظ احكام خدا و رسول بر أولى الامر واجبتر است، و اصولا أولى الامر كسانى هستند كه احكام خدا به دستشان امانت سپرده شده، باشد در حفظ آن بكوشند پس حق اطاعتى كه براى أولى الامر قرار داده اطاعت اوامر و نواهى و دستوراتى است كه أولى الامر به منظور صلاح و اصلاح امت مىدهند البته با حفظ و رعايت حكمى كه خدا در خصوص آن واقعه و آن دستور دارد.
مانند تصميمهايى كه افراد عادى براى خود مىگيرند، مثلا با اينكه خوردن و نخوردن فلان غذا برايش حلال است، تصميم مىگيرد بخورد، و يا نخورد (حاكم نيز گاهى صلاح مىداند كه مردم هفتهاى دو بار گوشت بخورند)، و يا با اينكه خريد و فروش براى افراد جايز
[١] هيچ مرد مؤمن و زن مؤمنه را نمىرسد بعد از آنكه خدا و رسولش در مسالهاى قضايى رانده باشند باز هم خود را صاحب اختيار بداند و هر كس خدا و رسول او را نافرمانى كند به ضلالتى روشن گمراه گشته است. سوره احزاب آيه ٣٦
[٢] و پروردگارت هر چه بخواهد خلق مىكند، و هر چه بخواهد اختيار مىنمايد، اما ايشان را نمىرسد كه خود را صاحب اختيار بدانند. سوره قصص آيه ٦٨
[٣] و اينكه قرآن كتابى است شكست ناپذير، باطل و بطلان در او راه ندارد، نه در عصر نزولش، و نه بعد از آن، نازل شدهاى است از ناحيه خداى حكيم ستوده. سوره فصلت آيه ٤٢