شغل آدم سازى، دیگر شغل‌ها به این درجه نمى‌رسند براى اینکه آنها مربوط به جهات دیگراست. در عالم هیچ موجودى به پایه انسان نمى‌رسد و هیچ شغلى به پایه انسان سازى نمى‌رسد. پس شغل بسیار بزرگ است، بسیار شریف است لکن براى فرهنگى‌ها مسؤولیت بسیار هست. هر چه شغل عظیم باشد، مسؤولیت به همان مقدار بزرگ و عظیم است. مسوول تمام مقدراتى که براى یک کشورى پیش مى‌آید، مسئول تمام انسان‌هائى که باید انسان بشوند، مسوول تمام جوان‌هائى که زیر دست جوان‌هائى که زیر دست آنها باید تربیت بشوند، تربیت باید بشود انسان در مکتب فرهنگیان، معلم و مقدرات هر مملکتى به دست همین‌هاست که از فرهنگ بیرون مى‌آیند و پیشرفت هر کشورى و عقب ماندگى هر کشورى باز به دست معلمین است. معلم است که با ساختن خود، افراد را، کشور را پیش مى‌برد و معلم است که اگر خداى نخواسته در پیش او انحراف حاصل بشود ، کشور را خراب مى‌کند. معلم است که انسان‌ها را یا مهذب‌بار مى‌آورد، متعهد بار مى‌آورد و یا انگل بار مى‌آورد و وابسته، همه از مدرسه‌ها بلند مى‌شود، همه سعادت‌ها و همه شقاوت‌ها انگیزه‌اش از مدرسه‌هاست و کلیدش دست معلمین است. باید معلمین توجه داشته باشند اولا به شغل شریف خودشان که شغل انبیاست و ثانیاً به مسؤولیت خودشان که همان مسؤولیت انبیاست. انبیا مسوولند لکن درست آنها عمل مى‌کنند، از مسؤولیت درست بیرون مى‌آیند، از امتحان درست بیرون مى‌آیند. آنها مامور به تربیت هستند و تربیت مى‌کنند و آنقدرى که از عهده شان بر آمد عمل کردند. شما هم همان مسؤولیت را دارید و همان شرافت را، کانه فرهنگ سایه‌اى است از نبوت و فرهنگى‌ها سایه هستند از نبى. این سایه باید عمل کند به آنطورى که ذى ظل عمل کرد. اینکه مى‌گویم سایه، براى این است که سایه از خودش هیچ نباید داشته باشد همانطورى که یک سایه‌اى وقتى که مى‌افتد روى زمین از یک شخصى، حرکت، حرکت شخص است و سایه به حرکت شخص حرکت مى‌کند. اینکه سلطان را مى‌گویند ظل الله، این بزرگترین چیزى است که اگر ما تصور کنیم، تمیز مى‌دهیم ما بین حق و باطل. ظل خدا، وقتى ظل الله است که حرکتش حرکت خدا باشد، از خود هیچ نداشته باشد. پیغمبر اکر ظل الله است براى اینکه هیچ (و مارمیت اذرمیت ولکن الله رمى) آنهائى که با تو مبایعه کردند (یبایعون الله) بیعت با پیغمبر، بیعت خداست. چرا؟ براى اینکه پیغمبر هر چه دارد، از خدا و هر چه مى‌بیند خدا و فانى است در او. هر حرکتى پیغمبرها مى‌کنند همانى است که مطابق رضاى خداست، به حرکت او، به تحریک او حرکت مى‌کنند، از خودشان حرکت ندارند، به تحریک او حرکت مى‌کنند. شما هم، فرهنگى‌ها هم ظل انبیا باید باشید و همه کسانى که شغل انبیا را دارند که فرهنگى‌ها هم همان شغل را دارند. مسؤولیت زیاد است براى فرهنگى‌ها، چنانچه براى علماء دین زیاد است، یعنى یک مسؤولیت است براى همه. همه یک جور مسؤولیت در مقابل خدا دارند، شما مسوولید که آنهائى که در کلاس‌هاى شما هستند و تحت تربیت شما هستند مسوولید که آنها را انسان کنید و معلمین علوم قدیمه هم مسوولند که آنهائى که پیش آنها هست آنها را انسان کنند. اگر درست این شغل را انجام دادند این هم براى آنها شرافت زیاد هست و هم براى مملکت خود و کشور خودشان یا مایه‌هاى شرافتمندى گذاشته‌اند که با تربیت صحیح ممکن نیست که یک مملکتى تحت نظر استعمار