حكمت نامه لقمان - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٩٩ - ٥/ ٨ ترس و اميد

١٠٢. امام صادق عليه السلام: لقمان به پسرش موعظه كرد: «اى پسرم! از خدا چنان بترس كه اگر قيامت را با همه خوبى‌هاى انس و جن دريابى، باز هم بهراسى كه خداوند عذابت كند. و به خدا چنان اميدوار باش كه اگر قيامت را با همه بدى‌هاى انس و جن دريابى، اميدوار باشى كه خداوند تو را بيامرزد».

پسرش به او گفت: اى پدرم! چگونه مى‌توانم چنين باشم، در حالى كه تنها يك قلب دارم؟

لقمان گفت: «اى پسرم! اگر قلب مؤمن بيرون آورده و پاره شود، دو نور در آن دريافت مى‌گردد: نورى براى خوف و نورى براى رجا، كه اگر وزن شوند، هيچ يك ذرّه‌اى بر ديگرى ترجيح نخواهد داشت. هر كس به خدا ايمان آورَد، سخن خدا را تصديق مى‌كند و هر كس گفته خداوند را تصديق كند، به دستور او جامه عمل مى‌پوشد. و هر كس به دستور او جامه عمل نپوشد، گفته خدا را تصديق نكرده است زيرا اين خلق و خوى‌ها، بر درستىِ يكديگر شهادت مى‌دهند. پس هر كس به خدا ايمان صادقانه داشته باشد، در عمل نيز با خدا خالصانه و خيرخواهانه رفتار مى‌كند و هر كه در راه خدا خالصانه و خيرخواهانه عمل كند، حقيقتا صادقانه به خدا ايمان آورده است. و هر كه خدا را اطاعت كند، از او مى‌ترسد و هر كه از او بترسد، او را دوست مى‌دارد و هر كه او را دوست بدارد، از فرمانش پيروى مى‌كند و هر كه از فرمانش پيروى كند، مستحقّ بهشت و رضوانش مى‌گردد، و هر كه از رضوان الهى پيروى نكند، غضب خدا بر او هموار مى‌گردد. از غضب خدا، به خدا پناه مى‌بريم!».

١٠٣. حُسن الظّنّ باللّه‌ به نقل از داود بن شاپور: لقمان به پسرش گفت: «اى پسرم! چنان از خدا بترس، كه [ترست‌] حايل بين تو و رجا باشد و چنان به خدا اميدوار باش، كه [اميدت‌] حايل بين تو و ترس باشد».

پسر گفت: اى پدرم! من فقط يك قلب دارم كه هرگاه ترس در آن باشد، از اميد باز مى‌دارد و هرگاه اميدوارى در آن باشد، از ترس باز مى‌دارد.

لقمان گفت: «اى پسرم! مؤمن، دو قلب در يك قلب دارد، كه با يكى‌

اميدوار است و با ديگرى مى‌ترسد».