منتخب نهج الذكر - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٣٩١
٧ / ١
تفسير «لا حول ولا قوّة الّا باللّه »
الف ـ خوددارى از معصيت و توانايى برطاعت ، جز با يارى خودِ خدا نيست
٦٧٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ به مُعاذ ـ: اى مُعاذ! آيا مى دانى تفسير «هيچ نيرو و توانى نيست ، جز به يارى خدا» چيست؟ [اين است كه :] خوددارى از معصيت خدا ، جز با يارى خدا نيست و توانايى برطاعت خدا نيز ، جز با يارى خدا نيست .
٦٧٥.امام على عليه السلام ـ در پاسخ به سؤال از تأويل «هيچ نيرو و توانى نيست: يعنى از نافرمانى خدا ، خوددارى نمى توانيم كرد ، مگر با نگهداشتِ خدا ، و بر فرمان بُردارى از خدا ، توانا نخواهيم بود ، مگر با يارى خدا .
٦٧٦.المحاسن ـ به نقل از حسين بن علوان كلبى ـ: از امام صادق عليه السلام در باره تفسير «هيچ نيرو و توانى نيست ، جز به يارى خدا» ، پرسيدم . فرمود : «يعنى ميان ما و معاصى حايل نمى گردد ، مگر خداوند ، و ما را بر انجام دادن طاعت و وظايف ، نيرومند نمى گرداند ، مگر خداوند» .
ب ـ تنها مالك چيزى هستيم كه خداوند ، ما را مالك آن كرده است
٦٧٧.امام على عليه السلام ـ در پاسخ به سؤال از معناى «هيچ نيرو و توانى نيست: يعنى ما در كنار خداوند ، مالك چيزى نيستيم [١] و تنها مالك آن چيزى هستيم كه او ، به مالكيت ما درآورده است . پس هرگاه او ما را مالك چيزى گردانيد كه خود به مالكيت آن ، اُولى از ماست . در باره آن به ما تكليف مى دهد ، و هرگاه آن را از ما بگيرد ، تكليف آن را نيز از دوش ما برمى دارد .
ج ـ وا گذاشتن كار به خدا
٦٧٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هرگاه بنده بگويد : «هيچ نيرو و توانى نيست ، جز به يارى خدا» ، در واقع ، كار خود را به خدا وا نهاده است و بر خداست كه برايش كارسازى كند .
[١] يعنى مالكيت ما نسبت به اشيا ، در عرضِ مالكيت خداوند نيست ؛ بلكه در طول آن و حاصل تمليك او به ماست .