پيش از آن كه پديد آيد ، مى داند. «اللّه أكبر» ، يعنى بر هر چيزى تواناست . آنچه بخواهد ، مى تواند ، به قدرتش نيرومند است . بر آفريدگانش تواناست . به ذات خويش تواناست . توانايى او بر همه موجودات ، حاكم است . هر گاه چيزى را بخواهد ، به او مى گويد : «هست شو» و آن ، هست مى شود . [١] تأمّل در اين احاديث ، نشان مى دهد كه «تكبير» ، در واقع ، تجلّى جلال و جمال حضرت حق در دل ذاكر است . از اين رو ، هر چه جلال و جمال خداوند متعال ، جلوه بيشترى در دل داشته باشد ، ذكر زبانى كامل تر خواهد بود .

اهمّيت ذكر «تكبير»

در اهمّيت اين ذكر ، همين بس كه بزرگ ترين مصداق ذكر يعنى «نماز» ، با تكبير آغاز و با تكبير ، پايان مى يابد . افزون بر اين ، از پيامبر خدا روايت شده كه مى فرمود : لِكُلِّ شَيءٍ صَفوَةٌ ، وَصَفوَةُ الصَّلاةِ التَّكبيرَةُ الاُولى . [٢] هر چيزى گُزيده اى دارد و گزيده نماز ، تكبير آغازين [آن] است . اين سخن ، بدان معناست كه توجّه به عظمت جلال و جمال الهى در آغاز نماز ، عصاره و شهد نماز است كه اگر همراه با جارى شدن ذكر تكبير بر زبان نمازگزار تحقّق يابد ، وى را در برابر خداوند متعال ، خاضع و خاشع مى سازد و زمينه حضور قلب در نماز را فراهم مى سازد . همچنين ، معادل شمردن ارزش «تهليل» و «تكبير» در شمارى از احاديث ، نشانه ديگرى از اهمّيت بالاى ذكر «اللّه أكبر» است ، چنان كه از امام على عليه السلام در تفسير «كَلِمَةَ

[١] ر . ك : ص ٣٦٨ ح ٦٤١ .[٢] ر . ك : دانش نامه عقايد اسلامى : ج ٥ ص ١٦٥ (معناى اللّه اكبر) .[٣] بحار الأنوار : ج ٨٤ ص ٢٥٣ ح ٥٢ .[٤] التوحيد : ص ٢٣٨ ح ١ ، معاني الأخبار : ص ٣٨ ح ١ .[٥] ر . ك : ص ٣٧٢ ح ٦٤٩ .[٦] فتح : آيه ٢٦ .[٧] المستدرك على الصحيحين : ج ٢ ص ٥٠٠ ح ٣٧١٧ ، كنز العمّال : ج ٢ ص ٥٠٥ ح ٤٦٠٤ .[٨] الكافي : ج ٢ ص ٥١٧ ح ١ .[٩] الكافي : ج ٢ ص ٥٠٦ ح ٢ ، بحا الأنوار : ج ٩٣ ص ٢١٩ ح ٣ .