منتخب نهج الذكر - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٢٨٦

«آنان چارپايانى بيش نيستند ؛ بلكه گم راه ترند» [١] . [٢] به بيان ديگر ، سپاس گزارى ، از سپاهيان عقل است و ناسپاسى ، از سپاهيان جهل ، چنان كه امام صادق عليه السلام در تبيين سپاهيان عقل و جهل مى فرمايد : وَ الشُّكرُ و ضِدُّهُ الكُفرانُ . [٣] شكر كه ضدّ آن ، كفران است . چارپايان ، چون عقل ندارند ، سپاس گزارى را نمى فهمند . به درازگوش هر چه خدمت كنى و نعمت دهى ، تشكّر نخواهد كرد ؛ امّا عقل ، انسان را به سپاس گزارى از ولىّ نعمت خود ، دعوت مى كند . بى ترديد ، هر نعمتى كه به انسان برسد ، از جانب خداست : «وَ مَا بِكُم مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللَّهِ . [٤] و هر نعمتى كه داريد ، از خداست» . بر اين اساس ، از منظر عقل ، هيچ كس شايسته تر از خداوند متعال براى حمد و شكر نيست . از اين رو ، امام على عليه السلام مى فرمايد : لَو لَم يَتَوَعَّدِ اللّه ُ عَلى مَعصِيَتِهِ لَكانَ يَجِبُ ألّا يُعصى شُكرا لِنِعَمِهِ . [٥] حتّى اگر خداوند بر نافرمانى اش بيم نمى داد ، باز واجب بود كه به خاطر سپاس گزارى از نعمت هايش ، نافرمانى نشود .