نشود. بر عكس، مرد را وادار كرده است كه به زن، اظهار نياز كند و براى جلب رضاى او اقدام نمايد. يكى از آن اقدامات، اين بوده كه مرد براى جلب رضاى همسر ، و به احترام موافقت او، هديه اى نثار او مى كرده است . مهريه ، با حيا و عفاف زن ، هم ريشه است. زن به الهام فطرى در يافته است كه عزّت و احترام او ، به اين است كه خود را رايگان در اختيار مرد قرار ندهد . قرآن كريم، با لطافت و ظرافت بى نظير مى فرمايد: «وَءَاتُواْ النِّسَآءَ صَدُقَاتِهِنَّ نِحْلَةً . [١] كابين زنان را به عنوان هديه [و از روى طيب خاطر] به آنها بدهيد» . در اين آيه كوتاه، به سه نكته اساسى اشاره شده است : يك. از مهريه، با نام «صدُقه» ياد شده ، از مادّه «صِدق» ، بدان جهت كه نشانه صداقت و راستين بودن علاقه مرد است . دو. الحاق ضمير «هُنَّ» به «صدُقات»، اشاره به آن است كه مهريه، به خودِ زن تعلّق دارد ، نه پدر و مادر وى، و به اصطلاح، «شيربها» نيست . سه. كلمه «نِحله»، به روشنى دلالت دارد كه مهريه ، در واقع ، چيزى جز هديه و پيشكش مرد به زن نيست .

نكته مهم

امّا نكته مهمّى كه در آسيب شناسى خانواده بايد به آن توجّه داشت، اين است كه ميزان مهريه ، نبايد با حكمت آن در تضاد باشد ؛ چون در اين صورت ، آفت تحكيم نهاد خانواده مى گردد .[٢] مهريه ، بايد حقيقتا مفهوم هديه را به ذهن تداعى كند، نه داد و ستد و

[١] نساء : آيه ٤ . [٢] گفتنى است توضيحاتى كه در باره حكمت مهريه ارائه شد، اقتباس از كتاب نظام حقوق زن در اسلام، نوشته استاد شهيد مرتضى مطهرى است. [٣] ر . ك : همين دانش نامه : ج ٣ ص ٣٤٥ (خانواده / فصل يكم / پرهيز از تعيين مَهريه سنگين) . [٤] همان . [٥] ر . ك : همين دانش نامه : ج ٣ ص ٣٤٦ ح ١٦٢ . [٦] ر . ك : همين دانش نامه : ج ٣ ص ٣٤٤ ح ١٥٦ . [٧] ر . ك : ص ١١٢ ح ٦١٢ . [٨] ر . ك : ص ١١٢ ح ٦١٣ .