قرآن و اسرا آفرينش(تفسير سوره رعد) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ١٨٥ - بت پرستى چرا؟

ورزيده و مى فرمايد: آيا بينا و نابينا و نور و ظلمت يكسانند؟ مقصود اين است كه مؤمن با ديده عقل و خرد مى بيند كه اين اجسام بى روح شايستگى ربوبيت و تدبير جهان آفرينش را ندارند ولى مشرك، به سان نابينايان از ديدن حقيقت محروم است. ايمان، محيط زندگى انسان را روشن مى سازد ولى محيط زندگى كافر، بر اثر عناد با وجدان و فطرت و خرد، تاريك بوده و او پيش پاى خود را نمى بيند.

٢. راه ديگرى براى ابطال انديشه وجود تدبير در بت ها اين است كه بگوييم: آنان در صورتى مى توانند مدبر جهان آفرينش باشند كه به سان خدا خالق باشند و در پرتو قدرت خلقت، كه بالاتر از مقام تدبير است، به تدبير مخلوق خود اشتغال ورزند در صورتى كه اين راه نزد خودِ بت پرستان باطل است و خود نيز از آن بيزارند.

در اين آيه به اين نوع استدلال با جمله (أَمْ جَعَلُوا لِلّهِ شُرَكاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ) اشاره شده است و استدلال را با لفظ «ام» كه متضمن نوعى انكار است، آغاز نموده است و در حقيقت مى خواهد چنين بفرمايد: پس از ابطال راه اوّل، براى ربوبيت بت ها يك راه بيش باقى نمانده است; يعنى آنها را مانند خدا خالق بدانيم در صورتى كه خود بت پرستان زير بار اين نظر نمى روند و آنها را خالق نمى دانند.

قرآن بر ردّ اين احتمال، كه معبودهاى آنان مانند خدا خالق باشند تنها به توافق و هم فكرى بت پرستان در مسأله خلقت اكتفا نورزيده و به صورت يك اصل كلى مى فرمايد: (قُلِ اللّهُ خالِقُ كُلِّ شَىْء); «بگو آفريننده همه چيز خداست» و در صحنه آفرينش براى بت ها نصيبى از خالقيت نيست; نه تنها خالق نيستند، بلكه همگى مخلوق خدايند.

آيه براى اين كه گفتار خود (او آفريدگار همه چيزهاست) را بدون دليل نگذارد با ذكر دو صفت از اوصاف خداوند، يعنى «»احد» و «قهار» بر يكتايى خالق استدلال نموده است.