قرآن و اسرا آفرينش(تفسير سوره رعد) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٧٣ - ب) تسخير ماه

هميشه روشن و طرف ديگر تاريك است. از آن جا كه ماه در ظرف ٢٩ روز و ١٢ساعت يك مرتبه به دور زمين مى گردد; گاهى تمام سطحى را كه رو به خورشيد است مى بينيم و اين هنگامى است كه ما ميان ماه و خورشيد قرار گيريم و در غير اين صورت فقط قسمتى از ماه كه رو به زمين است، روشن مى شود.

بنابراين، گردش ماه به دور زمين در ظرف مدت مزبور تقويمى همگانى و جهانى است كه همه افراد مى توانند خطوط اين تقويم را بخوانند[١] و به سان ماه هاى شمسى نيست كه آشنايى به آنها از آنِ دانشمندان نجومى مى باشد; زيرا تنها از راه رصدهاى نجومى مى توان تعيين نمود كه خورشيد در كدام برج و به عبارت صحيح تر، در نظر ما خاكيان، در مقابل كدام برج هست.

ماه نه تنها تقويمى طبيعىِ «ماه شمار» است، بلكه مى توان از آن به عنوان يك عامل «روز شمار» و اين كه امروز چه روزى از ماه است، استفاده نمود; زيرا «بر اثر تغيير وضع مقابله زمين و ماه و خورشيد، قيافه ماه هر شب در آسمان به گونه خاصى، غير از شب قبل يا بعد است به طورى كه دو شب در تمام ماه، وضع و قيافه آن در آسمان يك سان نيست. حتى نيمه دوم ماه، هرگز تكرار مناظر نيمه اوّل نيست; زيرا طرف ناقص ماه در نيمه اوّل، با طرف ناقص در نيمه دوم فرق دارد; در نيمه اوّل طرفى به سمت غرب قرار دارد كامل و طرفى كه رو به سمت شرق است ناقص است، ولى در نيمه دوم ماه، مطلب به عكس است.

به عبارت ديگر، نوك هاى هلال در آغاز ماه، به سمت شرق است، در حالى

---

[١] قرآن مجيد به اين موضوع در ضمن آيه اى تصريح كرده مى فرمايد: (يَسْئَلُونَكَ عَنِ الاهِلَّةِ قُلْ هِىَ مَواقِيتُ لِلنّاس...); «از ماه مى پرسند(كه چرا همواره در اختلاف است و يك نواخت نيست) بگو: اختلاف ماه براى وقت شناسى است (تا مردم به وسيله آن به ماه و روز آشنا شوند) بقره (٢) آيه ١٨٩.