قرآن و اسرا آفرينش(تفسير سوره رعد) - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٦٠ - فريب وجدان

مادى مى دانستند و علاقه آنان به هوس هاى سركش و شهوت رانى هاى بى قيد و شرط پرده اى در برابر بصيرت آنها به وجود آورده بود كه پرستش بت و جلوگيرى از انتشار آيين اسلام و ده ها عمل ناشايست در نظر آنها، عملى صد در صد انسانى و مطابق قانون عدل و انصاف و اصول اجتماعى جلوه كرده بود. آنان در حقيقت، در باطن مى خواستند براى رسيدن به اهداف زودگذر دنيوى از زير بار تكاليف شانه خالى كنند. لذا در آيه مورد بحث مى فرمايد: (بَلْ زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مَكْرُهُمْ وَصَدُّوا عَنِ السَّبِيلِ وَمَنْ يُضْلِلِ اللّهُ فَمَا لَهُ مِنْ هَاد).

در بحث هاى پيش يادآور شديم كه هدايت و يا گمراه ساختن خدا بى ملاك نيست و تا در انسان يك نوع آمادگى قبلى نباشد، از هدايت الهى بهره مند نمى شود و چنين آياتى هرگز دليل بر جبر و سلب اختيار از انسان نيست.

هدايت و ضلالت الهى نتيجه اعمال و عكس العمل صفات درونى و اعمال ظاهر ماست و تا انسان فكر خود را در مسير هدايت و كشف حق قرار ندهد، از وسايل هدايت (انبيا و كتاب هاى آسمانى) بهره اى نخواهد برد و اضلال خداوند چيزى جز اين نيست.

در آيه ٣٤ سه نوع كيفر براى افراد كافر تعيين شده است:

١. گرفتارى در دنيا;

٢. عذاب اخروى;

٣. محروميت از شفاعت در روز واپسين.

منظور از عذاب دنيوى همان بلاهايى است كه دامنگير آنان مى گردد و نتيجه مستقيم كفر و بى ايمانى آنهاست و عذاب اخروى همان كيفر الهى است و محروميت از شفاعت، نتيجه نبودن حامى در روز رستاخيز است; زيرا شفاعت شرايطى دارد و ايمان و اسلام، از شرايط قطعى آن است.